ÜSTÜN İNSAN KAVRAMI MERKEZİNDE AÇIK DENİZ KENARINDA VE YABAN ROMANLARI ÜZERİNE BİR KARŞILAŞTIRMA DENEMESİ

Nilüfer İLHAN
1.065 602

Öz


19. yüzyıl filozoflarından Friedrich Wilhelm Nietzsche’nin (1844-1900) sanayi devrimiyle birlikte değişen ve yeni paradigmalara sahip olan insana, “üstün insan” gibi bir kavramı sunmasıyla, onu ideal bir varlık konumuna getirdiği görülür. İdeal varlığın simgesine dönüşen “üstün insan”, kadim öğretilerin sarsılmasıyla birlikte, felsefeden sanata, ekonomiden siyasete kadar modern dünyada karşılık bularak, yeni bir insan tipinin doğmasına öncülük eder. Roman sahasında da söz konusu kavramın 19.yüzyıl İsveç edebiyatından August Strindberg’in (1849-1912) Açık Deniz Kenarında ve 20.yüzyıl Türk edebiyatından Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun (1889-1974) Yaban adlı romanında etkisinin olduğu gözlenir. Bu çalışmada, “üstün insan” kavramının söz konusu romanlara ne şekilde tesir ettiği incelenmiş ve bu bağlamda romanlar arasındaki benzerlikler ve farklılıklara değinilmiştir. “Üstün insan portresi”, “sürü”, “aşk/kadın”, “din” ve “yalnızlık” gibi başlıklar merkezinde, benzerlik ve farklılıklar ortaya konmuştur. “Üstün insan”ın, Strindberg’de belirli bir ülke yahut da belirli bir insan topluluğuyla sınırlandırılmayıp evrensel, Yakup Kadri’de ise ideolojik bir bakış açısından hareketle ulusal bir nitelikte olduğu açıklanmıştır. Ayrıca, her iki yazarın başkarakterlerinin “üstün insan”ı ideal bir insan olarak temsil etme noktasında başarısızlık gösterdiği de vurgulanmıştır.

Anahtar kelimeler


August Strindberg, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Açık Deniz Kenarında, Yaban, Nietzsche, Üstün İnsan.

Tam metin:

PDF

Referanslar


Akı, N. (2001). Yakup Kadri Karaosmanoğlu / insan-eser-fikir-üslûp. İstanbul: İletişim Yayınları.

Aydın, A. (2002). Yaşama bakışta Guy De Maupassant‟ın Yakup Kadri Karaosmanoğlu üzerine etkisi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 105-128.

Baykan, F. (2000). Nietzsche’nin felsefesi. İstanbul: Kaknüs Yayınları.

Karaosmanoğlu, Y. K. (2006). Yaban. İstanbul: İletişim Yayınları.

Köse, D. (2008), Nietzsche felsefesi, modernizm, ahlak ve immoralizm. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Kuçuradi, İ. (2009). Nietzsche ve insan. Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu.

Moran, B. (1995). Türk romanına eleştirel bir bakış I, İstanbul: İletişim Yayınları.

Necatigil, B. (2009). Açık deniz kenarında (ön söz), İstanbul: Everest Yayınları.

Nietzsche, F. W. (2004). Böyle buyurdu Zerdüşt. (çev. Hüsamettin Aydın). İstanbul: Armoni Yayınları.

Okay, O. (1995). Türk romanında köy gerçeği ve yaban. Yedi İklim Dergisi, 67, Ekim, 5-10. Scheffauer, H. A Correspodence Between Nietzsche and Strindberg. (https://archive.org/stream/jstor-25120062/25120062_djvu.txt (Erişim Tarihi: 002012).

Strindberg, A. (1998). Gizli günlük. (çev. Işıl Türkşen), İstanbul: Sel Yayıncılık.

Strindberg, A. (2009). Açık deniz kenarında. (çev. Behçet Necatigil). İstanbul: Everest Yayınları.

Wolf, A. (2003). Nietzsche’nin felsefesi. Erzurum: Babil Yayınları.

Yavuz, H. (2008). Medeniyet: parça mı bütün mü? (Yaban‟ı yeniden okurken), Edebiyat ve sanat üzerine yazılar. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Yücel, H. A. (2008). Edebiyat Tarihimizden, İstanbul: İletişim Yayınları.




Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.