Toplam Elektrik Üretimi ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği (1980-2010) / Total Electricity Generation and its Relation to Economic Growth: The Case of Turkey (1980-2010)

Ahmet Uzun, Ö. Selçuk Emsen, Ömer Yalçıkaya, İbrahim Hüseyni
2.129 846

Öz


Öz: Elektrik tüketiminin birçok ülkede ekonomik faaliyetlerle doğrudan ilişkili olduğu bilinmektedir. Elektrik
talebindeki artışın nedenleri genellikle daha yüksek yaşam standartları ve sanayileşmedir. Gelişmekte olan
diğer ülkelerdeki gibi Türkiye’de de enerji ve elektrik enerjisi talebi, sosyal ve ekonomik gelişmeler ile ülke
nüfusundaki artıştan dolayı çok hızlı bir şekilde artmaktadır. Bu nedenle artan elektrik talebini karşılamak ve
elektriğin arz yetersizliğini gidermek için Türkiye’de elektrik enerjisine yönelik yatırımların süreklilik arz etmesi
gerektiği söylenebilir. Bu çalışmada 1980-2010 dönemi için Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM) kullanılarak,
Türkiye’de elektrik enerjisi üretimi ve ekonomik büyüme arasında sistematik bir ilişki olup olmadığının
incelenmesi amaçlanmıştır. Bu nedenle ilk aşamada elektrik üretimi ve GSYİH arasındaki Ko-entegrasyon derecesi
incelenerek, değişkenlerin birinci dereceden eş-bütünleşik olduğu belirlenmiştir. İkinci aşamada elektrik
üretimi ve GSYİH arasındaki uzun dönemli ilişki araştırılmıştır. Üçüncü aşamada uzun dönemli ilişki tahmin
edilmiş ve Vektör Hata Düzeltme Modeli kullanılarak en nihayetinde nedensellik sınaması yapılmıştır. Elde
edilen bulgularda toplam elektrik üretimi ile GSYİH arasında uzun dönemde tek yönlü bir nedensellik ilişkisi
bulunmuştur. Diğer bir ifadeyle herhangi bir geri bildirim etkisi olmaksızın ekonomik büyümeden toplam elektrik
üretimine doğru işleyen tek yönlü bir nedensellik olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla Türkiye’de ekonomik
büyümenin daha fazla elektrik üretimini teşvik edeceği ileri sürülebilir.
Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Toplam Elektrik üretimi, VECM (Vektör Hata Düzeltme Modeli).

Abstract: It has been known that the consumption of electricity has been directly related with the economic
activities in many countries. The reasons for increase of electricity demand are generally the higher living
standards and industrialization. Like in other developing countries, the demand for energy and electrical
energy in Turkey as well has been growing so rapidly due to the social and economic developments and with
the increase of the population of the country. In order to meet the increasing electricity demand and deal
with the supply shortage of electricity, therefore, it can be said that it should be to supply the continuity of
investments for electrical energy in Turkey. In this study, it is aimed to examine whether there is a systematic
relationship between electricity generation and economic growth in Turkey, for the period of 1980–2010, by
using Vector Error-Correction Modelling (VECM). For this reason, in the first stage, by examining the degree
of Co-integration between energy generation and Gross Domestic Product (GDP), it was determined that the
variables were co-integrated each other in the first rank. In the second stage, long-run relationship between
electricity generation and GDP were investigated. In the third stage, the long-run relationship was estimated
and ultimately, the test for causality was performed by using the Vector Error Correction Model. With the
results obtained, a long-run unidirectional causality relationship between GDP and total electricity generation
was found. In other words, it was determined that there was a unidirectional causality running from economic
growth to total electricity generation without any feedback effect. Therefore, it can be argued that economic
growth stimulates further electricity generation in Turkey.
Keywords: Economic Growth, Total Electricity Generation, VECM (Vector Error-Correction Models).


Anahtar kelimeler


Ekonomik Büyüme, Toplam Elektrik üretimi, VECM (Vektör Hata Düzeltme Modeli).

Tam metin:

PDF

Referanslar


Bakırtaş, T., Karbuz, S., ve Bildirici, M. (2010 ). “An Econometric Analysis of Electricity Demand in Turkey”. METU Studies in Development, 27(1-2), 23-34.

Chen, S. T., Kuo, H. I. and Chen, C. C. (2007). “The Relationship between GDP and Electricity Consumption in 10 Asian Countries”. Energy Policy, 35(4), 261126

Cheng, S. B., and Lai, T. W. ( 1997). “An Investigation of Cointegration and Causality Between Energy Consumption and Economic Activity in Taiwan Province of China”. Energy Economics, Vol: 19, 435-444.

Çiçekçi, C. (2010). Enerji ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Avrupa Birliği 15 Ülkesi Üzerine Ampirik Bir Değerlendirme. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Demirhan, E. (2005). “Büyüme ve İhracat Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği”. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 60(4), 75-88.

Doğan, B. (2010). Enerji Tüketimi-Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği (19802008). (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Erdoğdu, E. (2006). “Electricity Demand Analysis Using Cointegration and ARIMA Modelling: A case study of Turkey”. Energy Policy, Vol: 35,1129-1146.

Gujarati, Damodar N. (2009). Temel Ekonometri, (Çev. Ümit Şenesen ve Gülay G. Şenesen). İstanbul :Literatür Yayıncılık.

Halıcıoğlu, F. (2007). “Residential Electricity Demand Dynamics in Turkey”. Energy Economics, 29 (2), 199-210.

Kar, M., ve Kınık, E. (2008). “Türkiye’de Elektrik Tüketimi Çeşitleri ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin Ekonometrik Bir Analizi”. Afyon Kocatepe Üniversitesi İİBF Dergisi, Cilt:10, 333-351.

Karagöl, E.,Erbaykal, E., ve Ertuğrul H. M. (2007). “Türkiye’de Ekonomik Büyüme ile Elektrik Tüketimi İlişkisi: Sınır Testi Yaklaşımı”. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 8(1), 72-80.

Karanfil, F. (2008). “Energy Consumption and Economic Growth Revisited: Does The Size of Unrecorded Economy Matter?”. Energy Policy, 36(8), 3029-3035. MPM. (1988). Türkiye’de Elektrik Enerjisi ve Verimlilik. Ankara: Milli Prodüktive Merkezi Yayınları: 367.

Murry, D.A., Nan, G. D. (1996). “A Definition of the Gross Domestic Product– Electrification Interrelationship”. The Journal of Energy and Development, 19 (2), 275-283.

Sarı, R., Soytaş, U., ve Özdemir, Ö. (2001). “Energy Consumption and GDP Relations in Turkey: A Cointegration and Vector Error Correction Analysis”. Economies and Business in Transition: Facilitating Competitiveness and Change In the Global Environment Proceedings, Global Business and Tecnology Association, New York, 838-844.

Soytaş, U., Sarı, R. ( 2003). “ Energy Consumption and GDP: Causality Relationship in G-7 Countries and Emerging Markets”. Energy Economics, 25(1), 33-37. Stern, D. I. (1993). “Energy Use and Economic Growth in the USA, A Multivariate Approach”. Energy Economics, 15(2), 137-150.

Şengül, S., ve Tuncer, İ. (2006). “Türkiye’de Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme: 1960-2000”. İktisat İşletme Finans Dergisi, 21(242), 69-80.

Tarı, R. (2010). Ekonometri. 6.Baskı. Kocaeli: Umuttepe Yayınları.

Terzi, H. (1998).“Türkiye’de Elektrik Tüketimi ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Sektörel Bir Karşılaştırma”. İktisat İşletme ve Finans Dergisi, 13(144), İstanbul, 62

Ulusoy, V. (2006). “Ekonomik Büyüme ve Enerji Tüketimi: Bir Ekonometrik Uygulama”, Bahçeşehir Üniversitesi, İşletme Bölümü”. I. Ulusal Türkiye’de Enerji ve Kalkınma Sempozyumu, İstanbul, 147-154.

Yoo, S. H., and Kim, Y. (2005). “Electricity Generation and Economic Growth in Indonesia”. Science direct; Energy, (31) 2006, 2890–2899.




Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.