ARAP DİLİNDE MESELİN DARBI / Proverb’s Darp in Arabic Language

Yakup KIZILKAYA
1.343 798

Öz


ÖZ

Şiir için “inşat etmek”, hutbe için “irat etmek” kelimeleri kullanıldığı gibi,

mesel için de “darp etmek” kelimesi kullanılmaktadır. Bu çalışma, Türkçedeki

karşılığı atasözü olan meselin Arapçada darp kelimesiyle birlikte kullanımının

gerekçelerini tespit etmeyi, darb-ı-mesel terkibini oluşturan darp ve mesel kelimelerinin

bir arada ne tür manalar ifade ettiklerini araştırmayı amaçlamaktadır.

Bu bağlamda özellikle mesel getirmek için “darp” kelimesinin seçilmesinin inceliklerini

bu kelimenin çeşitli manalarından hareketle belirlemeye çalışmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Darb-ı mesel, darp, mesel, atasözü.

ABSTRACT

Proverb’s Darp in Arabic Language

For poetry “inşat”, for the sermon “irat” as used, for allegorically “darp” is used.

This study aims to determine the response of the Turkish proverb that parable to

the reasons for the use with the Arabic word and research the words that forms the

darb-ı-mesel composition, “darp” and parable express what kind of meanings with

together. In this context, it is tried to determine the intricacies of choosing the word

“darp” from various meanings of this word particularly to bring parable.

Keywords: Darb-ı mesel, darp, parable, proverb.


Anahtar kelimeler


Darb-ı mesel, darp, mesel, atasözü

Tam metin:

PDF

Referanslar


‘Abdulbâkî, Muhammed Fuâd, el-Mu‘cemu’l-mufehres li elfâzi’l-Kur’âni’l-Kerîm, İstanbul, 1411/1990.

el-Âlûsî, Şihabuddin es-Seyyid Mahmûd el-Bağdâdî, Rûhu’l-me‘ânî fî tefsîri’l-Kur’âni’l- Azîm ve’s-seb‘i’l-mesânî, I-XXX, Beyrut, tsz.

el-‘Askerî, Ebû Hilâl el-Hasan b. Abdullah b Sehl, Cemheretu’l-emsâl, I-II, nşr. Ahmed Abdusselâm vd., Beyrut, 1408/1988.

el-Cevherî, İsmail b. Hammâd, es-Sıhâh, tâcu’l-luga ve sıhâhu’l-‘Arabiyye, I-VI, nşr. Ahmet Abdulgâfur ‘Attar, Kahire, 1984. 64 İbn Kayyim el-Cevziyye, İ‘lâmu’l-muvakki‘în, I, 425. 65 ez-Zerkeşî, ez-Zerkeşî, Bedruddin Muhammed b. Abdullah, el-Burhân fî ‘ulûmi’l-Kur’ân,

I-IV, nşr. Muhammed Ebu’l-Fadl İbrâhîm, Kahire, tsz., I, 486-487. el-Curcânî, Ebû Bekr Abdulkâhir b. Abdirrahmân b. Muhammed, Esrâru’l-belâga, nşr. Ebû Fihr Mahmûd Muhammed Şâkir, Kahire, 1412/1991. ed-Dâmegânî, el-Huseyn b. Muhammed, Kâmûsu’l-Kur’ân ev İslâhu’l-vucûh ve’n-ne- zâir fi’l-Kur’âni’l-Kerîm, ‘Abdulazîz Seyyid el-Ehl, Beyrut, 1983.

Ebu’s-Su‘ûd, Muhammed b. Muhammed el-‘İmâdî, Tefsîru Ebi’s-Su‘ûd el-musemmâ İrşâdu’l-‘aklı’s-selîm ilâ mezâyâ el-Kur’âni’l-Kerîm, nşr. Dâru İhyâi Turâsi’l ‘Arabî, I-IX, Lübnan, tsz.

Elmalılı, M. Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’ân Dili, I-X, İstanbul, tsz.

Fahruddîn er-Râzî, Muhammed b. el-‘Allâme Ziyâuddîn Ömer, Tefsîru’l-Fahr’r-Râzî, et-Tefsîru’l-kebîr, Mefâtihu’l-gayb, I-XXXII, Beyrut, 1401/1981.

el-Fîrûzâbâdî, Mecdu’d-Din Muhammed b. Ya‘kub, el-Kâmûsu’l-Muhît, nşr. Mektebetu’t-Tahkîk ve’t-Turâs fî Muesseseti’r-Risale, Lübnan- Beyrut, 2005.

el-Hakîm et-Tirmizî, Ebû Abdillah Muhammed b. Ali, el-Emsâl mine’l-Kitâb ve’s- Sunne, nşr. Ali Muhammed el-Bicâvî, Kahire, 1395/1975.

Hârûn b. Mûsâ, el-Vucûh ve’n-nezâir fi’l-Kur’ân’il-‘Kerîm, nşr. Hâtim Sâlih ed-Dâ- min, Bağdat, 1409/1988.

İbn Âşûr, Muhammed et-Tâhir, Tefsîru’t-Tahrîr ve’t-Tenvîr, I-XXX, Tunus, 1984.

İbn Dureyd, Ebû Bekr Muhammed b. el-Hasen, Cemheretu’l-luga, I-III, nşr. Remzî Munîr Ba‘lebekkî, Beyrut, 1987.

İbn Fâris, Ebu’l-Hüseyn Ahmed, Zekeriyyâ, Mu‘cemu mekâyîsu’l-luga, I-XI, nşr. ‘Ab- dusselam Muhammed Hârûn, Beyrut, tsz.

İbn Kayyim el-Cevziyye, Ebû ‘Abdillah Muhammed b. Ebî Bekr b. Eyyûb, İ‘lâmu’l- muvakki‘în ‘an Rabbi’l-‘âlemîn, I-VII, nşr. Ebû ‘Ubeyde Meşhûr b. Hasen Âli Selmân, Riyad, Hicrî 1423.

İbn Kuteybe, Ebû Muhammed ‘Abdullah b. Muslim, Te’vîlu muşkili’l-Kur’ân, nşr. es- Seyyid Ahmed Sakar, Kahire, 1393/1973.

İbn Manzûr, Ebu’l-Fadl Cemaluddin Muhammed b. Mukerrem, Lisânu’l-‘Arab, I-XX, Beyrut, tsz.

İbn Teymiyye, Ahmed, Mecmû‘u fetâvâ İbn Teymiyye, I-XXXVII, nşr. Abdurrahman b. Muhammed b. Kâsım vd., Suudi Arabistan, 1465/2004.

İbnu’l-Esîr, Ziyauddin, el-Meselu’s-sâir fî edebi’l-kâtib ve’ş-şâir, I-IV, nşr. Ahmed es- Suhûfî, vd., Kahire, tsz.

İbrahim Mustafa, vd., el-Mu‘cemu’l-vasît, İstanbul, 1992.

el-Kurtubî, Ebû Abdillâh, Muhammed b. Ahmed b. Ebî Bekr, el-Câmi‘ li ahkâmi’l- Kur’ân ve’l-mubeyyin limâ tezammanehu mine’s-sünneti ve âyi’l-Furkân, nşr. Abdullah b. ‘Abdulmuhsin et-Turkî vd., I-XXIV, Lübnan, 1427/2006.

el-Meydânî, Ebu’l-Fazl Ahmed b. Muhammed b. Ahmed b. İbrâhîm en-Neysâbûrî, Mecma‘u’l-emsâl, I-II, nşr. Muhammed Muhyiddin Abdulhamid, 1374/1955.

Mukâtil b. Süleyman, el-Belhî, el-Vucûh ve’n-nezâir fi’l-Kur’ân’il-‘Azîm, nşr. Hâtim Sâlih ed-Dâmin, Irak, 1427/2006.

Nursî, Bediuzzaman Said, İşârâtu’l-İ‘câz fî mazânni’l-îcâz (Türkçe Tercümesi), nşr. Ab- dulmecid Nursî, İstanbul, 1994.

er-Râgıb el-İsfahânî, Ebu’l-Kâsım el-Huseyn b. Muhammed, el-Mufredât fî garîbi’l- Kur’ân, I-II, nşr. Mektebet-u Nezâr Mustafa el Bâz, Mekke, tsz.

er-Râzî, Muhammed b. Ebî Bekir b. Abdilkâdir, Muhtaru’s-Sıhâh, Lübnan, 1986.

Reşîd Rızâ, Muhammed, Tefsîru’l-Kur’âni’l-Hakîm, el-meşhûr bismi Tefsîri’l-menâr, I- XII, Kâhire, 1366/1947.

Sellheim, Rudolf, el-Emsâlu’l-‘Arabiyyeti’l-kadîme ma‘a i‘tinâin hâssin bi Kitâbi’l-emsâl li Ebî ‘Ubeyd, nşr. Ramazan ‘Abduttevvâb, Lübnan, 1391/1971.

es-Suyûtî, Ebu’l-Fadl Celâluddîn ‘Abdirrahman b. Ebî Bekr, el-Muzhir fî ‘ulûmi’l-luga ve envâihâ, I-II, nşr. Muhammed Ebu’l-Fadl İbrâhîm vd., Kahire, tsz.

eş-Şerîf er-Razî, Telhîsu’l-beyân fî mecâzâti’l-Kur’ân, nşr. ‘Alî Mahmûd Mukallid, Lüb- nan, 1984.

et-Taberî, Ebû Ca‘fer Muhammed b. Cerîr, Tefsîru’t-Taberî, Câmi‘u’l-beyân ‘an te’vîli âyi’l-Kur’ân, I-XXVI, nşr. Abdullah b. ‘Abdulmıhsin et-Turkî, Kahire, 1422/2001.

et-Tahânevî, Muhammed ‘Alî, Mevsû‘atu keşşâf-ı ıstılâhâti’l-funûn ve’l-‘ulûm, nşr. Refîk el-‘Acem, vd., Lübnan, 1996.

el-Yûsî, el-Hasen, Zehru’l-ukm fi’l-emsâl ve’l-hikem, I-III, Muhammed el-Ahdar, vd., el-Mağrib, 1401/1981.

ez-Zâvî, et-Tâhir Ahmet, Muhtâru’l-kâmûs, muretteb alâ tarîkati’l-muhtâri’s-sıhâh ve’l- misbâhu’l-munîr, Libya-Tunus, tsz.

ez-Zebîdî, Muhammed Murtazâ el-Huseynî, Tâcu’l-Arûs min cevâhiri’l-kâmûs, I- XXXIX, nşr. Mustafa Hicâzî, Kuveyt, 1998.

ez-Zemahşerî, Ebu’l-Kâsım Cârullah Mahmûd b. Omer, el-Musteksâ fî emsâli’l-‘Arab, I-II, nşr. Muhammed Abdulmu‘îd Hân, Hindistan, 1381/1962.

, el-Keşşâf ‘an hakâiki ğavamidi’d-tenzîl ve ‘uyûni’l-ekâvil fî vucûhi’t-te’vîl, I-VI, nşr. ‘Adil Ahmed Abdulmevcûd ve ‘Ali Muhammed Muavviz, Riyad, 1418/1998.

ez-Zerkeşî, Bedruddin Muhammed b. Abdullah, el-Burhân fî ‘ulûmi’l-Kur’ân, I-IV, nşr. Muhammed Ebu’l-Fadl İbrâhîm, Kahire, tsz.




Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.