GÜMRÜK BİRLİĞİNİN TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNE STATİK ETKİLERİ: 1980-1995 / 1996-2013 KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ

Nurdan Kuşat
1.559 371

Öz


Türkiye 1980’lerden itibaren uygulamaya başladığı ihracata dönük sanayileşme stratejisi ile dış ticarette liberal politikaları benimseyerek, dışa açık ülke statüsü kazanmış olan bir ülkedir.  1996 yılında AB ile imzaladığı Gümrük Birliği (GB) Antlaşması ile bu politikayı daha kapsamlı uygulama imkanı bulmuştur. Bu sayede AB ve küresel pazara avantajlı bir şekilde giriş yapabilme şansı yakalamış, ama aynı zamanda da iç pazarını AB’nin güçlü rekabetine açmak zorunda kalmıştır. Bu anlaşma ile küresel liberal ekonominin standartlarına uyum çalışmaları ivme kazanarak, uluslararası piyasalarla bütünleşme sürecine girilmesi büyük ölçüde teşvik edilmiştir. Fakat bu yapılanma, AB ile tam üyelik aşamasında GB modelinin kullanıldığı ilk ve tek örnek olması nedeniyle, Türkiye ekonomisinin bu süreçten nasıl etkileneceği konusunda pek çok tartışmayı da beraberinde getirmiştir.

Bu çalışma ile GB’nin imzalandığı 1996 yılından 2013’e kadar geçen süreçte, GB’nin Türkiye dış ticaretine statik etkileri incelenmektedir.  Çalışma sonucunda Türkiye’nin Gümrük Birliği’nden beklediği statik refah etkilerinden tam manasıyla yararlanamadığı sonucuna varılmıştır.


Anahtar kelimeler


Gümrük Birliği, Avrupa Birliği, Dış Ticaret, Statik Etki, Türkiye

Tam metin:

PDF


Referanslar


Balassa, B. (1961), The Theory of Economic Integration, Richard D. Irwin, Inc, Homewood Illinois.

Çak, D. ve Çak, M. (2007), “Gümrük Birliği’nin Getirdikleri ve Götürdükleri: Dış Ticaret Vergileri ve İhracat Gelirleri Analizi”, İstanbul Ticaret Odası, Yayın No: 2007-68, İstanbul.

Çelik, K. (2012), Uluslararası İktisat, Derya Kitabevi, 5. Baskı, Trabzon.

Çolpan Nart, E. (2010), “Gümrük Birliği’nin Türkiye Dış Ticareti Üzerine Etkileri: Panel Veri Analizi”, Journal of Yaşar University, 17(5): 2874-2885.

Dura, C. ve Atik, H. (2007), Avrupa Birliği, Gümrük Birliği ve Türkiye, Nobel Yayın Dağıtım, 3. Baskı, İstanbul.

Gökdemir, L. ve Karaman, E. (2008), “Onuncu Yılında Gümrük Birliği: Ne Beklendi? Ne Gerçekleşti?”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C.18, S.2, 277-296.

Gündüz, O. ve Esengün, K. (2007), “Gümrük Birliğinin Türkiye’nin Avrupa Birliği (15) İle Dış Ticareti Üzerine Etkileri”, GOÜ, Ziraat Fakültesi Dergisi, 24 (1): 43-39.

http://tuikapp.tuik.gov.tr/disticaretapp/menu.zul/ 09.03.2014.

http://www.tuik.gov.tr/PreIstatistikTablo.do?istab_id=627/ 23.01.2015.

http://www.tuik.gov.tr/PreIstatistikTablo.do?istab_id=1548/23.01.2015.

http://www.tuik.gov.tr/PreTabloArama.do/22.01.2015.

Kalaycı, C. ve Artan, S. (2010), “Gümrük Birliğinin Türkiye’nin Dış Ticaretine Etkileri: Panel Veri Analizi”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı:27, Ağustos 2010: 301-314.

Karluk, R. (1993), Uluslararası İktisat, Bilim Teknik Yayınevi, İstanbul.

Karluk, R. (2013), Uluslararası Ekonomi Teori-Politika, 10. Baskı, Beta Yayınları, İstanbul.

Kızıltan, A., Ersungur, M. ve Polat, Ö. (2008) “Gümrük Birliği’nin Türkiye’nin Avrupa Birliği İle İhracat ve İthalatına Etkisi”, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt:22, Ocak 2008, Sayı:1: 83-99.

Kösekahyaoğlu, L. (2012), Dış Ticaret ve Rekabet Gücü 1923-2011, Alter Yayıncılık, Ankara.

Morgil, O. (2000), “The Impact of Trade Liberalization: Turkey’s Experience with the Customs Union”, Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(2): 189-197.

Polat, Ç. (2013), Dış Ticarete Giriş, TC Anadolu Üniversitesi Yayın No:2791, Açık Öğretim Fakültesi Yayın No: 1749, Editör Nüvit Oktay, Eskişehir.

Seyidoğlu, H. (2003), Uluslararası İktisat Teori, Politika ve Uygulama, Güzem Can Yayınları, 15. Baskı, İstanbul.

Seyidoğlu, H. (2013), Uluslararası İktisat Teori, Politika ve Uygulama, Güzem Can Yayınları, 19. Baskı, İstanbul.

Taşdemir, İ. (2008a), Avrupa Birliği ve Diğer Uluslararası Birlikler ile İlişkilerde Türkiye’nin Seçenekleri, İstanbul Ticaret Odası, Yayın No: 2008-13, Cilt 2, İstanbul.

Taşdemir, İ. (2008b), Avrupa Birliği ve Diğer Uluslararası Birlikler ile İlişkilerde Türkiye’nin Seçenekleri, İstanbul Ticaret Odası, Yayın No: 2008-13, Cilt 1, İstanbul.

Temiz, D. (2009), “Gümrük Birliği ile Birlikte Türkiye’nin Dış Ticaretinde Yapısal Değişmeler Oldu mu?”, Ankara Avrupa Çalışmaları Dergisi, Cilt:8, No:1: 115-138.

Togan, S. (2000), “Effects of a Turkey-Eurepean Union Customs Union and Prospects for the Future” , Russian and East Eurepean Finance and Trade, 36(4): 5-25.

Tonus, Ö. (2007), “Gümrük Birliği Sonrasında Türkiye’de Dışa Açıklık ve Sanayileşme”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Nisan-2007: 193-214.

Tüzmen, K. (2004), “Gümrük Birliği’nde Sekiz Yıl”, ASOMEDYA, Ocak-2004 http://www.aso.org.tr/kurumsal/media/kaynak/TUR/asomedya/ocak20 04/forumocak2004.html.

Vergil, H. (2005). “Gümrük Birliği Sonrası Türkiye’nin Endüstri-İçi Ticaret Düzeyi”, Journal of Faculty of Business, Vol.5, No.2, 2004-No.1: 61- 77.

Yıldırım, E. ve Dura, C. (2007), “Gümrük Birliği’nin Türkiye Üzerindeki Etkileri Konusundaki Literatüre Bir Bakış”, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Sayı 28, Ocak-Haziran 2007: 141-177.




Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.