ÇOK BOYUTLU DİYABET ANKETİ TÜRKÇE FORMUNUN GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI / Validity and Reliability Study of the Turkish Version of Multidimensional Diabetes Questionnaire (MDQ) in Type 2 Diabetes

Gülhan Coşansu, Semra Erdoğan
4.348 1.970

Öz


ÖZET

Bu çalışma diyabetlilerde bilişsel ve sosyal faktörleri değerlendirmek amacı ile geliştirilen Çok Boyutlu Diyabet Anketinin  Türkçe formunun geçerlik ve güvenirliğini test etmek amacı ile yapılmıştır.

Metodolojik tipte planlanan araştırmanın örneklemini İstanbul’da üç büyük diyabet merkezinde takip edilen 350 tip 2 diyabetli birey oluşturmuştur. Veriler Mart 2006-Ekim 2007 tarihleri arasında öz-bildirim yöntemi ile toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak “görüşme formu” ve “çok boyutlu diyabet anketi” kullanılmıştır. Ölçeğin Türk diline uyarlaması yapıldıktan sonra, yapı geçerliği için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi, güvenirliği için iç tutarlık analizleri (Chronbach alpha, madde toplam puan korelasyonu) ve zamana karşı değişmezliği için test-tekrar test korelasyonu değerlendirilmiştir.

Orjinal yapısı yedi alt boyutlu olan ölçek açımlayıcı faktör analizine göre altı faktörlü (destek algısı: 11 madde; engel algısı 9 madde; sonuç beklentisi algısı: 6 madde; özyeterlik algısı: 7 madde; ciddiyet algısı: 3 madde ve yanlış yönlendirmeye dayalı destek davranışları algısı: 4 madde) bir yapı göstermiştir. Doğrulayıcı faktör analizinde altı faktörlü yapı doğrulanmıştır (c2/df: 3,80; SRMR: 0.07). Ölçeğin kapsam geçerlik indeksi  0.96 bulunmuştur. Ölçeğin alt boyutlarının Chronbach Alpha değerleri 0.58-0.91 arasında, madde toplam puan korelasyonları 0.58-0.87 arasında, test-retest katsayısı ise 0.87-0.97 arasında bulunmuştur.

Türkçe’ye uyarlanan çok boyutlu diyabet anketi, 6 alt boyut ve 40 maddeden oluşan yapısı ile geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabilir. Aracın değişmezliğini test etmek için daha fazla çalışmaya gerek vardır.

Anahtar Kelimeler: Tip 2 diyabet, çok boyutlu diyabet anketi, bilişsel-sosyal faktörler, geçerlik, güvenirlik.

 ABSTRACT

       The current study was conducted to measure the validity and reliability of the Multidimensional Diabetes Questionnaire  for use with a Turkish population and evaluate the psychometric properties.

The study used a methodological design. The data was collected by self-report between March 2006 and October 2007. The sample of the study is composed of 350 people with type 2 Diabetes Mellitus from three outpatient clinics in Istanbul, Turkey. Translation and back-translation of the orginal English instrument and content validation through a expert panel were the first two steps of the study. Third step was the psychometric testing of the adapted instrument by establishing internal consistency (Chronbach’s alpha and total item correlation), stability (test-re test) content validity (content validity index) and construct validity (factor analysis).

According to explanatory factor analysis a six-factor solution was found to be reasonable with the sub dimensions social support (11 items), interference (9 items), outcome expectancies (6 items), self efficacy (7 items), severity (3 items) and misguided support behaviors (4 items). Confirmatory factor analysis confirmed this six-factor solution (c2/df: 3,80; SRMR: 0.07). Chronbach’s alpha cofficient values ranged from 0.58 to 0.91 in the six subscales. Total item correlation range 0.58-0.87 and test-retest reliability range 0.87-0.97.

The Turkish version of the Multidimensional Diabetes Questionnaire seems to be reliable and valid outcome for measuring diabetes-related cognitive and social factors in type 2 diabetes patients. However, there is need more studies to explain the invariability of the Turkish version of the Multidimensional Diabetes Questionnaire.

Keywords: Type 2 diabetes, multidimensional diabetes questionnaire, cognitive and social factors, validity, reliability

Tam metin:

PDF




Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.