Osmanlı cülus minyatürlerinde padişah imgesinin sanatçı algısı ve üslup özelliklerine yansıması

Yakup Gökdaş, Cihan İnanç
1.487 860

Öz


Osmanlı Devleti’nde veliaht şehzadenin tahta oturması anlamına gelen cülus, devlet içerisinde taht kavgalarına meydan vermemek ve tahta oturan şehzadeye biat etmenin resmi yolu olarak önem kazanmaktadır. Köklü bir devlet geleneğine sahip olan Türklerde, tahta çıkma bir merasim/törenle yapılmakta olup, yönetime ve devlete olan saygının ifadesi olarak sonraki dönemlerde de devam etmiştir. Aynı zamanda yöneticiye olan saygı ve bağlılık sunumu anlamlarına gelen bu törenlerden Osmanlı padişahları için yapılan cülus törenleri, şehnamelerde olduğu gibi birçok tarihi yazmaya ve minyatürlere konu olmuştur. Özellikle Şehnamelerde yer verilen cülus törenlerini konu alan minyatürlerde görülen üslupsal özellikler, dönemin kimliği, devlet algısı, yönetim algısı, dönemin minyatür anlayışı ve sanatçıların üslupsal özelliklerinin yansıması durumları (imkânları yanında sanatsal algıları) hakkında birincil kaynakları oluşturmaktadır. Bu araştırmada cülus törenlerinde yer alan minyatürlerin üslup özellikleri incelenerek, oluşan ayrılık ve farkların nedenleri üzerinde durulacaktır. Cülus törenleri gibi otorite, devlet algısı, hükümdar algısı ve sanat algısının bir arada bulunduğu minyatürlerden yola çıkılarak yapılan incelemelerde belirtilen alanlara ışık tutulması amaçlanmaktadır. Anahtar Kelimeler: Osmanlı, Cülus, Minyatür, Üslup. Artist Perception of Sultan’s Image and the Reflection of Stylistic Features in Ottoman Enthronement Miniatures Abstract The enthronement, that means ascending the throne of crown prince in Ottoman Empire, has gained importance because of preventing the fight for the throne in state and as formal way of obeying the crown prince ascending the throne. In Turkısh people, who have a rooted state tradition, accession to the throne had been performed with a ceremony and continued as an honorific expression to management and state in future. At the same time, these ceremonies have meant the presentation of loyalty and respect to the head, so the enthronements made in Ottoman Period have subjected to many miniatures and historical manuscripts as well as those in ŞEHNAMES. Especially the stylistic features, period identification, public perception, management perception, miniature mentality at that period and conditions of artists’ reflection of stylistic features (possibilities along with artistic perceptions) seen in miniatures are about to the ceremonies of accession to the throne, including those in ŞEHNAMES. These are the primary sources of this study. In this research, stylistic features of miniatures, taking part in enthronement ceremonies, will be analyzed, and the reasons of differences and divisions are examined. It has been aimed to shed light to those specific studies in the field such as enthronement ceremonies, authority, public perception, emperor perception and art perception have been existed together, on the basis of miniatures. Keywords: Ottoman, Enthronement, Miniature, Style.

Anahtar kelimeler


Osmanlı, Cülus, Minyatür, Üslup

Tam metin:

PDF

Referanslar


And, M. (2004). Osmanlı Tasvir Sanatları. İstanbul: Yayınevi

Budak, R. (t.y); “Osmanlı İmparatorluğu’nda Beyat Merasimi”, Erişim Tarihi: 08/12/2014, www.akademiktarih.com/

Duran, T. (1999). Padişah Portreleri. İstanbul: Yayınevi

Ertuğ, Z, T. (1999). XVI. Yüzyıl Osmanlı Devleti'nde Cülus ve Cenaze Törenleri. İstanbul

Ertuğ, Z, T.(1998). “Hünername”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam

Ansiklopedisi. (c.7,s.485) İstanbul. Fetvacı, E. (1990). Sarayın İmgeleri-Osmanlı Sarayının Gözüyle Resimli

Tarih. İstanbul: Yayınevi Hattstein, M. Delius, P. (2007). İslam Sanatı ve Mimarisi. İstanbul: Yayınevi

Mahir, B.(2005). Osmanlı Minyatür Sanatı İstanbul: Kabalcı Yayınevi

Rona, Z., Necipoğlu, G., Raby, J., Çağman, F., Bağcı, S. (2000).

Padişahın Portresi: Tesavir-i Ali Osman. İstanbul: Yayınevi Türkmen, N. (2009). “Avcı Kuş İkonografisi ve Hünernâme’deki

Betimlemeleri”, Acta Turcica. Yıl 1, Sayı 1, ss.81-95 “Türk Kültüründe Av”. www.actaturcica.com. Ümit, N., M. (2014). “Minyatürlerde Gösteri Sanatları: Nakkaş Osman’ın

Tasvirleriyle Onaltıncı Yüzyıldan Örnekler.” Art-Sanat (2014/2) ss. 131-145

Yıldırım, Ü. (2007). “Osmanlılarda Cülus ve Cenaze Törenleri”.

İstanbul: Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Eserleri, s.1-16, e- Kitap, Erişim Tarihi: 10.10.2014, www.kulturturizm.gov.tr.