EDEBÎ METİNLERDE CEHENNEM TASVİRLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI / Hell Descriptions in Literary Texts

Ayşe Çelebioğlu
1.422 504

Öz


Adem ile Havva’nın cennetten kovulmasından sonra cehennem olgusu da insanlık
tarihindeki yerini almıştır. Bu iki kavram sadece dinî metinlerin değil, edebî metinlerin de önemli
temalarından biri olmuştur.
Bu çalışmada iki farklı inanışa göre yazılmış iki farklı eserde anlatılan cehennem olgusu
incelenmiştir. MS. 3. Yüzyılda, kayıp kitap Avesta’nın önemli bir açığını kapatmak üzere yazılmış
olan Ardâvirâfnâme ve M.S. 14. yüzyılda Dante tarafından kaleme alınan ve bir başyapıt olma
özelliğini günümüzde de koruyan, İlahi Komedya, bu çalışmada yapı, izlek, motif ve temaları
açısından karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir.
Farklı tarihsel dönemlerde, farklı coğrafyalarda, farklı kültür dünyalarında ortaya çıkan bu
iki eserin ortak yönleri evrensel kültürün bütünselliğini gösteren yakınlıklarla doludur. Her ikisi de
insanın varoluşsal macerasını konu etmektedir. Ahiret inancı, dinlerin temel esasını teşkil ettiği
gibi, varoluşsal düşünceye yön veren önemli bir tasavvurdur.
Bu iki kitap, evrensel kültürün en başat temalarından biri olan din kaynaklı öteki dünya
tasavvurunu konu etmektedir.
Bu iki eserden en eski olan Ardâvirâfnâme’de cehennem azapları eylemler üzerinden yola
çıkılarak anlatılmıştır. Mecusi dinine mensup olan fakat inandığı ile amel etmeyen, hatta açıkça
yasaklanan fiilleri gerçekleştiren günahkâr ruhlar suçlarının derecesine göre çeşitli işkencelere
maruz kalmaktadırlar. Bu eserin aksine Dante, eylemleri gerçek kişiler üzerinden ele almıştır.
Hayattayken işledikleri günahları bilinen veya bir şekilde haklarında şaibe oluşmuş ünlü kişiler,
fiillerine göre cehennemin çeşitli katmanlarında işkence görmektedirler.
Bu inceleme sonucunda edebî metinler arasındaki ilişkiler irdelenirken aynı zamanda
kültürler arası geçişlerde görünür olmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Ardâvirâfnâme, Dante, İlâhi Komedya, Cehennem, Günah, Ceza.

Abstract
The phenomenon of hell has been involved in the history of humanity since Adam and Eve
were banished from the Garden of Eden. These two concepts create not only the themes of
religious texts, but also literary texts.
This study analyzes the phenomenon of hell discussed in three different works, and related
to two different beliefs. Ardâvirâfnâme, which was written to cover up a significant fraud of the
lost book Avesta in the 3rd century A.D. and Divina Commedia, written by Dante in the 14th
century A.D. and is still a masterpiece today. These two masterpieces are assessed in this study in a
comparative way; in terms of their structures, paths, patterns and themes.

The common aspect of these three works, which were revealed in different historical
periods, different cultural worlds and on different geographies include affinities showing the
holism of the universal culture. They all mention about the existential adventure of mankind. The
belief of after-death is an important concept that not only forms the basis of religions, but also
directs the existential thought.
These two books mention the religion-based concept of the next world, which is one of the
most dominant themes of the universal culture.
Being the oldest among these three works, Ardâvirâfnâme relates the hellish tortures based
on actions. Sinful spirits that belong to the Zoroastrian religion but do not practice their beliefs and
even explicitly do implement unpermitted actions, are exposed to various tortures according to the
level of their sins. Unlike these works, Dante focuses on actions on the basis of real individuals.
Famous people, who have known sins or somehow a blemish when they are alive, are tortured in
various layers of hell according to their actions.
As a consequence, this review not only analyzes the relations between literary texts, but
also makes the cross-cultural transitions visible.

Keywords: Ardâvirâfnâme, Dante, Divina Commedia, Hell, Sin, Torture, After-life.


Anahtar kelimeler


Ardâvirâfnâme, Dante, İlâhi Komedya, Cehennem, Günah, Ceza

Tam metin:

PDF

Referanslar


Bec, Christian-Livi , François, (2007). İtalyan Edebiyat Tarihi, Dost, Ankara.

Burckhardt, Jacob, (2010). İtalya’da Rönesans Kültürü, [Çev. Bekir Sıtkı BAYKAL], Okuyan, İstanbul.

Dante, Alighieri, (1998). İlahi Komedya, [Çev.Rekin TEKSOY], Oğlak, İstanbul.

Darmesteter, James, (2012). Avesta, [Çev.Fahriye ADSAY&İbrahim BİNGÖL], Berdan, İstanbul.

Graves, Robert, (2010). Yunan Mitleri, [ Çev. Uğur AKPUR], Say, İstanbul.

Grimal, Pierre, (2012). Mitoloji sözlüğü, [Çev. Sevgi TAMGÜÇ], Kabalcı, İstanbul.

Ritter, Hellmut, (2011). Doğu Mitolojisinin Edebiyata Etkisi, Ayrıntı,İstanbul.

Schımmel, Annemarie, (2011). Sayıların Gizemi, [çev. Mustafa Küpüşoğlu], Kabalcı, İstanbul.

Yıldırım, Nimet, (2008). Fars Mitolojisi, Kabalcı, İstanbul.

Yıldırım, Nimet, (2011). Ardâvîrâfnâme, Pinhan, İstanbul.

Yıldırım, Nimet, (2012). İran Mitolojisi, Pinhan, İstanbul.