NAHCIVAN DEVLET HALI MÜZESİ’NDE SERGİLENEN VE AZERBAYCAN HALILARININ BİR GRUBUNU OLUŞTURAN TEBRİZ HALILARI / Tabriz Carpets as a Group of Azerbaıjan Carpets that are Presented in Nakhıchevan State Carpet Museum

Keziban Selçuk
1.162 562

Öz


Halı ve düz dokumalar, Türklerle başlamıştır. Orta Asya’da dokunmaya başlayan havlı ve
havsız dokumalar burada gelişimini sürdürmüş, göçler ve savaşlar nedeniyle zamanla buradan
dünyanın dört bir yanına yayılmıştır. Halı ve diğer dokumalarda bulunan bütün motiflerin temsil
ettiği bir anlam vardır. Bereket ve korunma, çoğalma, kahramanlık, sevgi bu anlamlardan birkaçını
oluşturur.
Nahcıvan Devlet Halı Müzesi’nde bulunan ve çoğunluğu Azerbaycan havlı ve havsız
dokumaları olan bu ürünler, müzede koruma altına alınmıştır. Azerbaycan dokumalarında
madalyonlu, rapor desenli, sujetli (konulu=minyatürlü), köşe göbekli, mihraplı, kompozisyonlar
yer almaktadır. Teknik ve sanatsal özelliklerine göre, Azerbaycan havlı halıları dört gruba ayrılır.
Bunlar Kuba-Şirvan, Gence-Kazak, Karabağ ve Tebriz halılarıdır. Bu gruplar da kendi içlerinde,
dokundukları yerlere göre alt gruplara ayrılır.
Halılarda kullanılan malzeme yündür. Azerbaycan halılarında kullanılan renkler; kırmızı,
bordo, krem, beyaz, pembe, turuncu, sarı, mavi, yeşil, kahverengi, gri, lacivert ve deve tüyüdür.
Adı geçen bu renkler çok güzel bir ahenk ve uyum içerisindedir. Renkler, tabiattaki bitkilerin
çeşitli mordan maddeleri kullanılarak mordanlanması ve boyanması ile elde edilmiştir.
Bu makalenin konusunu, Nahcıvan Devlet Halı Müzesi’ndeki Azerbaycan halılarının bir
grubu olan Tebriz halıları oluşturmaktadır. Fotoğraflar, 27.05.2006 tarihinde müzeden çekilmiştir.

Anahtar kelimeler: Havlı dokumalar (halı), Tebriz halıları,

Abstract
Carpets and flat weavings started with Turks. The nappy and napless weavings, which
started to be weaved in Middle Asia, continued its progress here and, because of wars and
migrations, they spread all over the world from here as the time beings. In each ornament in the
carpets and other weavings there is a meaning. Some of these meanings are abundance and
protection, fertility, heroism and love.
These products in Nakhichevan State Carpet Museum, which have both nappy and napless
weavings, are taken under protection in this museum. In Azerbaijan weavings, there are corner and
medallion patterned, repeated patterned, subject patterned (themed= miniatured) and mihrab
compositions. Azerbaijan nappy carpets are categorized under four titles according to its technical
and artistic features. These are Kuba- Şirvan, Gayanja-Kazakh, Karabakh and Tabriz.

The material used in the carpets is the wool. The colors used in Azerbaijan carpets are red,
claret red, cream, white, pink, orange, yellow, blue, green, brown, grey, navy blue and buff. These
colors are in a great harmony. Colors are obtained by painting and mordanting the threads by using
different mordant materials of the plants in nature.
The subject of this article is the Tabriz carpets which are a branch of Azerbaijan carpets in
Nakhichevan State Carpet Museum. The photographs were taken from the museum in 27.05.2006.

Keywords: Nappy weavings (carpet), Tabriz carpets.


Anahtar kelimeler


Havlı dokumalar (halı), Tebriz halıları

Tam metin:

PDF

Referanslar


Aslanapa, O. (2005). Türk Halı Sanatının Bin Yılı, İstanbul.

Efendi, R. (Çev.Y. Akpınar) (2002). "Azerbaycan Halıları", Atatürk Üniversitesi Edebiyat

Fakültesi Edebiyat Dergisi, S. 5, (Ayrı Basım), Ankara, 143. Kerimov, L. (1983). Azerhaydjanskiy Kover (Azerbaycan Halıları), Bakü.

Kurbanov, B. (2001). Azerbaycan İnceseneti Tarifler ve Tehrifler, Bakü.

Mehmethanova, M. (Nisan 1998). “Azerbaycan’da Halıcılık Sanatının Gelişimi”, Arış, (çev: Aljira Topalova), 78.

Paşayeva, V. (2003). “Azerbaycan Halı Sanatı Tarihine Bir Bakış”, Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, S. 11, Erzurum, 77.

Yetkin, Ş. (1974). Türk Halı Sanatı, İstanbul.

Yıldırım, M. (2003). “Azerbaycan Halı Sanatında Bölgesel Özellikler”, İstem, Yıl 1, Sayı 1, 139.