ENDÜLÜS VE MAĞRİB HATTATLARI / Andalusian and Maghrebi Calligraphers

Abdulkadir Yımaz
1.414 544

Öz


Öz
İslâm’ın ilk dönemlerinde Hicaz bölgesinde farklı isimlerleadlandırılan yazı daha çok kûfî diye şöhret bulmuştur. Doğu bölgelerindeaynı kûfî kullanılırken Endülüs ve Mağrib’de asıl kûfîden biraz farklı olan“Mağrib kûfîsi” tercih edilmiştir. Daha sonra İslam âleminde kûfîden doğanfarklı yazı çeşitleri türemiş ve kûfînin yerini almıştır.Kuzey Afrika’da İslâmiyet’in yayılmaya başlamasıyla Müslümanolmaya başlayan bölge insanı ilk dönemlerden itibaren yazıya gerekenihtimamı göstermiş ve Mushaf yazımı önem kazanmıştır. Yazınıngelişmesinde ve yayılmasında halife, sultan, emir ve vezir gibi devletadamlarının büyük pay sahibi olduğu görülmektedir.Mağrib ve Endülüs’te birçok müstensih, hattât ve verrâk yetişmiştir.Bunun yanında bezemecilik, kitap istinsahı ve ciltçilik sanatları dagelişmiştir. Endülüslü verrâklar en mâhir verrâklar olmuştur. Pek çoksanatkârda olduğu gibi burada yetişen birçok sanatkârın biyografi ve eserleride yeterince elimize ulaşamamıştır. Müslümanlar ibadet için mescitler inşâetmeye; Kur’ân, hadîs, fıkıh vs. ilimleri yaymaya ve bunları insan hayatındaetkili kılarak erdemli insanlar yetiştirmeye gayret etmişlerdir

Abstract
Script, called by various names in Hejaz region in the early stages ofIslam, mostly called as Kufic. While same type of Kufic was being used inEastern regions, Maghrebi Kufic which is a little different than the originalKufic was preferred in Andalusia and Maghreb. Different font types were derived from Kufic style in Islamic World later on and they superseded thisstyle.People in the region began to become Muslim starting with thespread of Islam in North Africa have shown diligence and Mushaf writinggained importance. It can be seen that statesmen such as caliphs, sultans,ameers and viziers were the biggest supporters of development anddeployment of writing.Many scribal, calligraphers and stationers were raised in Maghreband Andalusia. In addition to these, art of decorations, book copying andbookbinding were developed. Andalusian stationers had been the most adeptstationers of all in those times. As with most of artists, biographies and worksof many artists who were raised in this region could not reach us sufficiently.Muslims have strived to construct mosques for worship, spreadsciences such as Quran, Hadith, Fiqh and cultivate virtuous people usingthese sciences in human life.

Anahtar Kelimeler: Endülüs, Mağrib, Kâtib, Nessâh, Verrâk.
Keywords: Andalusia, Maghreb, Writer, Book Copier, Stationer.

Anahtar kelimeler


Endülüs, Mağrib, Kâtib, Nessâh, Verrâk.

Tam metin:

PDF

Referanslar


Afîf el-Behnesî, Mu‘cemü Mustalahâti’l-Hatti’l-‘Arabî ve’l- Hattatîn, Beyrut 19 Alparslan, Ali, “İslam Yazıları”, Hat ve Tezhip Sanatı, Editör, Ali Rıza Özcan, Ankara 2009, s. 30. ar.wikipedia.org/wiki/ ﻲﺴﻟﺪﻧﺃ ﻂـﺧ (13.11.2011)

Birışık, Abdülhamit, “Kıraat”, DİA, Ankara 2002, 25/426.

Bolelli, Nusrettin, “Hattat Kadınlar”, İslâmî Edebiyat, II/2, İstanbul 1989, s. 32Çetin, M. Nihad, “İslâm Hat Sanatı’nın Doğuşu ve Gelişmesi”, İslâm Kültür Mirasında Hat Sanatı, İstanbul 1992.

Çetin, M. Nihad, “Arap” DİA, İstanbul 1991, 3/276-282.

Derman, M. Uğur, Sakıp Sabancı Müzesi Hat Koleksiyonundan Seçmeler, İstanbul 2002.

Derman, M. Uğur, “Hat” DİA, İstanbul 1997, 16/427-437.

Derman, M. Uğur, İslâm Türk Mirâsında Hat Sanatı, İstanbul 1994.

Habîb, Hat ve Hattâtân, Kostantiniyye 1305.

Harekât, İbrahim, “Mağrib”, DİA, Ankara 2003, 27/314-318.

Henâ Muhammed, http://alzhour.com/culturedetails_print.asp?CID=12501