ÇUKUROVA TOROS DAĞLARINDA BİR ORTAÇAĞ YAPISI: MARAN KALESİ / A Medieval Structure in Çukurova Toros Mountains: Maran Castle

Hasan Buyruk
1.821 1.045

Öz


Öz
Çukurova Bölgesi’nde birçok kale bulunmaktadır. Askeri mimarininolmazsa olmazı sayılan bu kalelerin büyük bir çoğunluğu da özellikle TorosDağları gibi yükseklere, kayalık tepelerin üzerine inşa edilmişlerdir. Bukaleler inşa edilirken, ulaşılması güç tepeler tercih edilmiş, tepenin topoğrafikyapısı iyi kullanılarak keskin kayalıklar sur duvarı gibi kullanılmıştır. Kaleinşasında malzeme kurulu bulunduğu tepenin kendisinden karşılanmıştır.Maran Kalesi de ulaşılması hayli zor 1410 rakımlı böyle bir tepenin üzerineinşa edilmiştir. Ortaçağ askeri yapısı özelliği gösteren kale, bulunduğutepenin şekline uydurularak, kuzey-güney doğrultusunda uzunlamasına birplan göstermektedir. Kalenin erişilmesi güç doğu tarafının sadece ulaşılmayamüsait kısımları, kayalıkların araları sur duvarı ile örülerek bir savunmaoluşturulmuştur. Saldırıya daha açık olan batı tarafı ise tamamıyla sur duvarıve kulelerle çevrilmiştir. Dar olan güney ve kuzey taraflar ise hem savunmahem de gözetleme amacıyla kuleleriyle tahkim edilmiştir. Kalenin bulunduğutepe, civarında uzanan geniş bir vadiye nazır olduğu gibi eteklerinden geçenyola da hâkim konumdadır. Kale, doğu alt tarafında kurulu bulunan sivilyerleşimin yanında Feke Kalesi ile arasında bulunan 22 km. lik mesafeninbüyük bir bölümünü de koruyordu. Plan olarak civarındaki Feke Kalesi ileyakın benzerlikler gösteren Maran Kalesi, mekân ve mimari özellik olarak dabu benzerlikleri tekrarlamaktadır. Kale içinde barındırdığı kule, sarnıç, girişkapıları, şapel, koğuş, su kuyusu, malzeme ve kiler kısımlarıyla ÇukurovaBölgesi’nde bulunan diğer garnizon kaleleriyle yakın benzerliklersergilemektedir. Çalışmada kale, detaylı bir şekilde tanımlanmış, plan vemimari yönüyle benzer kaleler tartışılmış ve Maran Kalesi üzerindenÇukurova’daki kalelerin genel bir değerlendirilmesi yapılmıştır.

AbstractThere are many castles in the Çukurova region. Most of these castlesthat are indispensible for military architecture were particularly built on highplaces such as Toros Mountains, on rocky hills. While building these castles,there were chosen hills which are difficult to reach, and sharp Rockies wereused as fortification by utilizing the topographic structure of hill well.Construction material was brought from the hill itself. Maran Castle was builton such a hill that is difficult to reach, an altitude of 1410. The castle that hasmedieval features within its all details has longitudinal plan in the Northsouthdirection like the shape of the hill that was built on it. In the availableparts of hill’s east side of the castle, there established a defensive fortificationby blocking the breaks of hills. The West side of it that is more available toattacks was all translated to city Wall and towers. The narrow South part ofhill was fortified with towers in the aim of observation. The hill where thecastle was built on, overlooks to a valley around it and it is in a dominantposition of a road in its foothill as well. The castle was guarding the distanceof 22 km. from Feke Castle to it besides the civil settlement in front of it.Maran Castle has similarities with Feke Castle in terms of architectural andspace besides plan. The castle exhibits great similarities with garrison castlesaround it with its castle turrets, tanks, entrance doors, chapels, ward, well,material and pantry. In this study, the castle was defined in details, similarcastles were discussed in terms of plan and architecture and the examinationof assesments on castles around Çukurova with Maran Castle is reflected.

Anahtar Kelimeler: Maran Kalesi, Çukurova, Sur Duvarı, Kale, Mimari.
Keywords: Maran Castle, Çukurova, Rampart, Castle, Architecture

Anahtar kelimeler


Maran Kalesi, Çukurova, Sur Duvarı, Kale, Mimari.

Tam metin:

PDF

Referanslar


Abül-Faraç, (1950). Abül-Faraç Tarihi, C.II.(Çev. Ömer Rıza Doğrul) Ankara.

Akpolat, S.M.(2008). “Kilikya Bölgesinde Bir Ortaçağ Askeri Mimarlık Örneği: Feke Kalesi”, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 25(2), Ankara.

Buyruk, H. (2011).Sis’i(Kozan) Akdeniz’den Kapadokya’ya Bağlayan Kervan Yolu Kaleleri, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.

Çambel, H.– Günay, R - Sabuncu, A.(2007) Kumkale Toros Eteklerinde Bir Haçlı Kalesi, İstanbul.

Edwards, R. W. (1987). The Fortificiations of Armenian Clicia, Washington. Ersan, M. (2002). Selçuklu-Ermeni İlişkileri” Türkler Ansiklopedisi, Ankara. Gough M. (1952). “Anazarbus” (Anavarza), Anatolien Studies,2 Ankara.

Hellenkemper, H. (1976). Burgen Der Kreuzrıtterzeit in der Grafschaft Edessa Und im Königreich Kleinarmenien, Bonn.

Hovannisian, R.G.-Payaslian, S. (2008). Armenian Cilicia, California.

Langlois V. (1861). Voyage Dans la Cilicie et Dans Les Montagnes Du Taurus Execute Pendant Les Annees 1852–1853, Paris.

Runciman, S.(1986). Haçlı Seferleri Tarihi, C.I, (Çev. Fikret Işıltan), Ankara. Youngs G.R.(1965). ”There Cilician Castles”, Anatolian Studios,15, Ankara