GELENEKSEL ERZURUM EVLERİNDE KIRLANGIÇ ÖRTÜNÜN KURULUŞU VE SON KIRLANGIÇ ÖRTÜ USTASI SIRRI ALACAKANAT / CONSTRUCTİON OF KIRLANGIÇ COVERİNG İN THE TRADİTİONAL ERZURUM HOUSES AND SIRRI ALACAKANAT, THE LAST MASTER OF KIRLANGIÇ COVERİNG

Haldun Özkan
2.265 1.987

Öz


Özet
Anadolu’nun değişik coğrafi bölgelerinde Türk ev tipini, iklimözellikleri, yapı malzemeleri inanç ve gelenekler ile bağlantılı içe dönükyaşam biçiminin şekillendirdiği yapısal özellikler belirlemiştir. Birbirindenfarklı, değişik düzenlemeler ile uygulanan ahşap tavanlar, geleneksel ahşapişçiliğinin en somut örneklerindendir. Bu ilginç örtü şekillerinden biri deDoğu Anadolu’nun Erzurum evlerinde karakteristik örtüsü olan “KırlangıçÖrtü” veya “Tüteklikli Örtü”de görülür. Erzurum’un en yaşlı ahşapustalarından Ali Sırrı Alacakanat bu örtü şeklini bilip uygulayan sontemsilcilerden biriydi. Kırlangıç örtünün yapımında Kars’ın Sarıkamışİlçesi ormanlarından getirilen Sarıçam ağaçları kullanılmıştır. Kubbeşeklinde olan bu Kırlangıç örtüde 110 çam ağacı belirli açılarla üst üsteyerleştirilerek inşa edilir. Bir usta ve bir çırak bir ay gibi bir sürede çalışarakbu örtüyü tamamlanmaktadır.

Abstract
Turkish house types in different geographical regions of Anatoliawere formed by structural aspects shaped by climatic factors, constructivematerials, and indoor lifestyles due to belief systems and traditions. Wood ceilings applied by different designs are one of the most concrete samples ofour traditional wood workmanship. One of these interesting designs isKırlangıç covering or Tüteklikli covering which is the characteristiccovering of Tandoori Houses of Erzurum in East Anatolia. Ali SırrıAlacaknat was one of the oldest last masters of wood workmanship whoknew and used the design. In the construction of two Kırlangıç coverings inErzurum scotch pines, brought from Sarıkamış, Kars, were used. ThisKırlangıç covering which has a dome shape is constructed by disposing of110 pine trees, one on the top of other and one master and one apprenticecan complete the covering in a month time.

Anahtar Kelimeler: Erzurum, Geleneksel Ev, Kırlangıç Örtü, SırrıAlacakanat.

Key Words: Erzurum, Traditional House, Kırlangıç Covering, SırrıAlacakanat

Tam metin:

PDF