DİYARBAKIR'DA MADEN SANATININ GELİŞİMİ / The Development Of Metalwork In Dıyarbakır

Oktay Başak
1.589 1.445

Öz


Özet
Tarihin her' döneminde güncelliğini koruyan Diyarbakır, Anadolu'nun
önemli külıür ve ticaret merkezlerinden birisi olarak sürekli ilgi odağı olınu~tur.
"Verimli Hilal" olarak adlandırılan bölgenin içinde yer alan kent. Yakın Doğu
uygarlıkları içerisinde ilkierin yaşandığı çok özel bir yere sahirtir. Yerleşik ya~ama
geçişin en erken başladığı merkezlerden biri olan Diyarbakır. aynı zamanda önemli
maden merkezlerinden birisidir.
Diyarbakır'ın Ergani ilçesindeki "çayönü" ycrle~mesinde yapılan arkeolojik
kazılarda bulunan bakırdan yapılrn'~ deği~ik süs eşyalarıııııı teknolojik
değerlendirilmeleri, çanak-çömleksiz Neolitik (ağ'da mataluı:ii alanında önemli
geli~melere işaret etmiştir. Ele gee,;en bu buluntular. yalnız Anadolu'da değil,
insanlık tarihinde şimdiye kadar ortaya çıkarılan en erken örneklerdir.
Diyarbakır bölgesinde maden sanatı. antik döneınden. günümül.e kadar
sürekli gelişim göstermiştir. Farklı kültürlere sahip halkların bir arada yaşadığı
bölgede, mimaride olduğu gibi nıetal eserlerde de. eklektik bir sanat anlayışının
varlığı söz konusudur.
Yak laşı k 9000 yıldan beri işieti Imekıe () lan Ergan i maden ocak ları.
Anadolu'daki en uzun süre ile i~lelilmekte olan maden ocağı olmasının yanında,
madencilik tarihinin gelişim evrelerini yansıtması açısmdan da ayrı bir önem taşır.
Kuyumculuk alanında da önemli bir merkez olan Di)arbakır'daki ınaden
sanatı, Türkiye'nin bir e,;ok yerinde olduğu gibi gelişen teknolojiyle beraber eski
önemini kaybetmiştir.

Anahtar Kelimeler: Diyarbakır. ,'ayönü. maden sanalı. ınetalurji, bakır.

 

Abstract
PreseIV'ing its vitality in ever) age, Diyarbakır has always been a local point
of attraction as one or the important eulture and trade centers in Anatolia. Situating in the Middle of tha area known as "Furtile Crescent", the city has a very special
place where many things happened for the firs time among Near East civilization.
Being one of the earliest placcs where pennanent settlings started, Diyarbakır is
also one of the important mining centers.
The tecnological assessment of varios ornaments made from copper found in
archeological excavatİons in "çayönü" settlement ünit in Ergani, Diyarbakır,
indicates İmportant developments in metallurgy field in Neo-lithic age when there
was no pottery. These findings are the earliest ones to be round up to now not only
in Anatolia but in human history as welL.
Metalwork in Diyarbakır has always shown progress from Antiquity up til
now. In the area where differrent cultures live together, there is an eclectic art
understanding in architecture as well as in metal work.
Having been nın almost for 9000 years, Ergani mine field is both the longest
run one and poses a significancc for showing development phases in mine history.
Metalwork in Diyarbakır which is an important place in .iewellery, has lost
its former importance with the developing technologyas in most places in Turkey.

Key words: Diyarbakır, çayönü, metalwork, metallurgy, copper.


Tam metin:

PDF