NAHÇIVAN'DAN FİGÜRLÜ BİR MEZAR TAŞININ DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ / IMPRESSIONS OF FIGURAL GRAVESTONE FROM NAKHICHEVAN

Hamza Gündoğdu
1.655 1.850

Öz


1995 ve 2006 yıllarında iki kez uğramış olduğumuz Nahçıvan'da koç
heykeli biçiminde bir mezar taşı dikkatimizi çekmiştir.
1186 tarihinde Büyük Selçukluların kollarından olan ildenizliler tarafından
inşa ettirilen Mümine Hatun Türbesi 'nin çevresinde oluşturulan açık hava
müzesinde bulunan bu mezar taşı, figürlü kabartma açısından hayli ilginçti. At,
koyun ve koç şeklinde Türk sanat ve kültüründe yaşatılan mezar taşı geleneğinin
temsilcilerinden olan koç şeklindeki mezar taşının, iki yan yüzeyinde tekrarlanan
kabartmalar, bu yazının konusunu teşkil etmektedir.
Ortada bir hayat ağacının iki yanında tekrarlanan sahneler ilk bakışta ölüm
kültü ile ilgisiz gibi görünse de, ayrıntılara inildiğinde bunların yansımalarını, daha
çok Xıı-Xııı. yüzyıl Anadolu-Türk sanatı ve çevrelerinde görmek mümkündür.
Bu tanıtırnda bu kabartınalara ve kültür çevrelerine dikkat çekmeye
çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Nahçıvan, Koç heykeli, Mümine Hatun, Figür, Mezar taşı.

 

Abstract
One distinctive ram-shaped sculpture representing a gravestone received our
attention during our visits to Nahçıvan in 1995 and 2006. This sculpture with relief
decoration on it sides has been kept at the open-air museum form around the tomb
of Mümine Hatun, built in 1186 by the Atabeghlik of ildeniz who were one of the
branches of the Seljuks. This type of ram-shaped sculptures along with horse-and
sheep-shaped ones represents a common gravestone tradition which characterizes
the the Turkısh art and culture. The reliefs repeated on the sides of the ram-shaped
gravestone from Nahçıvan represent a narrative. The repeated scenes depicted on
both side of a life tree placed in the center at first glance seem to represent a
mortuary ritul. Nevertheless, when the iconography of these figures are examine indetail, it would appear that the reflections of this type of figurs are known to us
primarily Anatolian Turkısh art and its cultural sphere dating to the 12 th and 13 th
centuries. in this context, this essay examines this ram-shaped gravestone within its
cultural setting.

Key words: Nahçıvan, Ram-shaped sculpture, Mümine Hatun, Figure, gravestone.

 


Tam metin:

PDF