KÜLTÜRLERİN BULUŞTUĞU BİR ORTAÇAĞ ŞEHRİ: ANİ / ANİ: A MEDIEVAL CITY WHERE THE CULTURES INTERACTED

Hamza Gündoğdu
2.384 795

Öz


Kars'ın 42 km. kadar doğusunda bulunan Ani şehri, Ortaçağın aktif
yerleşimlerindenbiri idi. Doğudan Arpaçay nehri, batı ve güneyden de Arpaçay'm
aktığı vadi ile kesişen Bostanlar deresİnin arasındaki üçgen sahada yer alan Ani'nin
ilk kuruluşu ile ilgili bilgiler yetersizdir.
Ancak yörenin M.Ö. ı. binde Urartu yerleşimine sahne olduğu anlaşılır.
Urartulan takiben yörede; Orta Asya halklarından çeşitli gruplar, Perslcr,
Kamsarakanlar, Bizanslılar, Emevi ve Abbasilcr, Bağratlılar, B. Selçuklular,
Şeddatlılar, Gürcüler, Celayidiler, Moğollar, Timurlular, Karakoyunlular,
Akkoyunlular ve Osmanlılar hakimiyet kurmuşlardır. Dini inanç ve yaşama kültürü
açısından çok farklı olan bu devlet ve topluluklar, Anı'de her türden homoJcn bır
kültürün yaratıcılandırlar. Başta sivil mimari olmak üzere, evlen, çarşıları saray ve
konaklar ile cami, kilise, şapel, türbe, kervansaray, hamam, köprü, ateşgede v.b.
farklı yapı türleri, Ani'nin Ortaçağ boyunca hayli nüfuslu ve zengin bir şehir
olduğunu göstermektedir.
Şehrin etrafını kara tarafında iki katlı, vadi ve nehir yönünde ise tek katlı sur
duvarları çevreliyor, bunların çeşitli adlarla anılan kapıları da bu homojen kültürün
günümüze kadar gelen yansımaları olarak değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Kamsarakanlar, Bağratlılar, Katedral, Ateşgedc, Selçuklu
Sarayı,

 

Abstract:
The city of Ani nearly 42 far from the Kars Provinee in eastem Anatoha was
one of the most active settlements of the Medieval Period. Information regarding
the foundation of the eity of Ani is limited. The city is loeated on a roughly
triangular-shaped among the Arpaçay River and its branches and the Bostanlar
Stream. However, it is well-established the region of Ani was settled during the

Urartian periods in the first half of the first millennium B.C. Fol1owing the
Urartians, the area witnessed the activites of numerous cultures, inc1uding various
ethnic groups of Central Asian origin, Persians, Kamsarakans, Byzantines,
Emevids, Abbasids, Bağratlılar, Great Seljuks, Şeddatlis, Georgians, Celayirlis,
Mongolians, Timurids, Karakoyunlus, Akkoyunlus and Ottomans. Belonging to
different religious backgrounds and lifestyles, these states and/or cultures had an
important impact on the homogeneous art and culture of the city of Ani. The civil
architecture, houses, bazaars, palaces, mosques, churches, chapels, tombs,
caravanserai , baths and bridge all indicate that Ani was highly populated and
properous city during the Medieval period. The city was surrounded by two-stor
fortification walls on one side and one- storey walls on other side facing the river
val1y. These fortification walls Gates variousnames can be perceived a reflection
of this homogeneous culture exited at Ani.

Key words: Kamsarakans, Bagratids, Catedral, Fire temple, Seljuks Palace.


Tam metin:

PDF