KIRSAL MİMARİNİN ÖRNEKLERİNDEN “SERENLER”İN COĞRAFİ AÇIDAN İRDELENMESİ

Salih Ceylan
2.310 1.074

Öz


Binlerce yıllık birikimin sonucu ortaya çıkan, doğal çevreye sıkı sıkıya bağlı ve onun izlerini taşıyan kırsal mimarimiz, gelişen sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel koşulların bize yönelik dayatmalarının bir sonucu olarak yok olma riski ile karşı karşıyadır. Kırsal mimarimizi korumak ve gelecek nesillere aktarmak hem toplumsal bir görev ve hem de kültürel bir zorunluluktur. Bu yöndeki çabaların başarıya ulaşabilmesi her şeyden önce yapılacak çalışmalara bağlıdır.

Arılar için bir çeşit sığınak işlevi gören ve yörede doğal kara kovanların adı olarak kullanılan "seren", taş ve ahşap(ardıç ağacı) yapı malzemesiyle inşa edilen, üç-dört metre yüksekliğinde dikdörtgen biçimli yapılardır. Çatısı ahşap malzeme ile inşa edilen serenin saçak kısımları, başta ayı olmak üzere vahşi hayvanların çatıya çıkmasını engellemek amacıyla uzun tutulmuştur. Çatı üzerine dizilen ve yapının asıl fonksiyonunu üstlenen "kara kovan"lar, ardıç ağaçlarının gövdesi oyularak yapılır. Serenlerin inşası sırasında kullanılan ahşap malzemenin dış cephedeki kısımlarında bırakılan çıkıntılar, çatıya çıkmada merdiven işlevi görür.

Sivil mimarinin en güzel örneklerinden olan ve Elmalı'nın Küçük ve Büyüksöğle köyleri dışında, Teke yöresine dağılmış biçimde(Korkuteli, Kumluca, Finike ve Beydağları çevresi) bulunan serenler, gün geçtikçe önemini kaybetmektedir. Bu bildiride Elmalı(Antalya) yöresindeki serenlerin coğrafi özellikleri irdelenmiş ve kırsal mimarinin mirası durumunda olan bu yapıların korunması ve gelecek nesillere taşınabilmesi konusunda nelerin yapılabileceği tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kırsal mimari, seren, coğrafi özellikler, kara kovan.

Abstract

Our rural architecture which is shaped within thousands of years and tightly attached to natural environment is on the verge of destruction as a result of developing social-economical and social-cultural circumstances and impositions.  It is both a social duty and a cultural essentiality to protect and maintain our rural architecture. The achievement depens mostly on the related studies.

"Seren",which functions as a kind of shelter for bees and known as the natural honeycombs at the local area, is made of stone and wood (juniper wood) and it is a 3-4 meters high oblong structure. The roof is made of wood and its drips are very high in order to prevent the wild animal, especially bears, from reaching the roof. "Kara kovan", which is put on the roof and which performs the main function of the structure, is made by carving the trunk of juniper tree. The outcrops on the wood, which is used for construction of "seren", function as a ladder to climb up the roof.

 The "serens", most beautiful samples of civil architecture and seen in Teke region (Korkuteli, Kumluca, Finike and Beydağları area) apart from Küçük and Büyüksöğle villages of Elmalı, have been losing their importance day by day.  In this notice the geograprical features of serens in Elmalı(Antalya) region have been examined and how to protect and maintain this rural architecture heritage has been discussed.

 

Key Words: Rural architecture, seren, geographical features, natural honeycomb.


Tam metin:

PDF