GÖLPAZARI’NIN KURULUŞU, GELİŞMESİ VE FONKSİYONEL ÖZELLİKLERİ/ The Foundation, Development and Functional Features of Gölpazarı

Zafer Başkaya
2.090 1.110

Öz


Gölpazarı, Bilecik iline bağlı bir ilçe yönetim merkezi olup, Marmara ile Karadeniz bölgeleri sınırına yakın bir alanda, Batı Karadeniz Bölümü'nde yer alır. Gölpazarı Ovası kuzeyinde kurulan yerleşme; Bilecik il merkezine 43, Eskişehir'e 121, Bursa'ya 130, Sakarya'ya (Adapazarı)120, İzmit'e 155, İstanbul'a 250 km mesafededir. 

15. ve 16. yüzyıllardan itibaren çeşitli zamanlarda Hüdavendigâr Livası'na bağlı kaza ve nahiye merkezi olan Gölpazarı, 1926 yılında Bilecik iline bağlı bir ilçe merkezi olmuştur. 15. yüzyıldan beri yönetim merkezi özeliğini koruyan yerleşme, ilçe merkezi olduktan sonra bu özelliğini daha da güçlendirmiştir. Gölpazarı'nda faal nüfusun %61,5'i hizmetler, %20,5'i tarım, %18'i de sanayi sektöründe çalışmaktadır. Yerleşmede faal nüfusun sektörel dağılımına göre tarım dışı sektörler hâkimdir. Ancak 10.000 ve 20.000 nüfus kriterleri, fizyonomik görünüm ve şehirsel hayat tarzı dikkate alındığında, yoğun tarımsal faaliyetler yanında bazı şehirsel fonksiyonların gelişme gösterdiği ve hizmet fonksiyonunun ön planda olduğu tarım-hizmet kasabası yerleşmelerine bir örnek oluşturur. Kasabada kurulan yüksekokul ve askerî birim, yerleşmenin tarım-hizmet kasabası özelliğini desteklemektedir. 

Son yıllarda hizmetler ve sanayi sektöründe yatırımların yetersiz olması, ilçe merkezi ve kırsal kesimden göçler yoluyla hızlı bir şekilde nüfus azalmasına neden olmuştur. Bu durum ise ilçe merkezinin şehirsel fonksiyonlarının gelişmesini engellemiş, yerleşme Bilecik ve Eskişehir başta olmak üzere İstanbul, İzmit, Bursa ve Adapazarı gibi çevresindeki şehirlerin etki sahasında kalmıştır.

Yerleşme ve çevresinden dışarıya göçlerin azalmasına katkı sağlamak, tarımsal ürün potansiyelini değerlendirmek ve mevcut üretimi artırmak amacıyla kasabada tarıma dayalı sanayi kuruluşlarının sayısının artırılması gerekmektedir.

Bu çalışmada Gölpazarı'nın kuruluşu ve tarihî,  nüfusun tarihsel gelişimi ve özellikleri, yatay ve dikey gelişimi ve fonksiyonel özellikleri coğrafi bakış açısıyla ele alınmış ve değerlendirilmiştir.   

Anahtar kelimeler: Fonksiyon, Şehir,  Kasaba,  Nüfus, Gölpazarı

 Abstract

Gölpazarı, is a centre of a county administration is situated in a province, Bilecik and on the border of both the Marmara and Black Sea Region, in the West Black Sea District. The emplacement established in the north of the plain of Gölpazarı is 43 km far away from the centre of Bilecik, 130 km from Bursa, 120 km from Sakarya (Adapazarı), 155 km from İzmit and 250 km from İstanbul.

Gölpazarı, which was a centre of town or subdistrict under Hüdavendigâr Liva at different periods in the 15th and 16th centuries, became a town centre tied to Bilecik in 1926. The emplacement, which has saved its feature of being a centre of an administration since the 15th century, strengthens that feature after becoming a town centre. In emplacement 61,5% of the active population works in the service industry, 20,5% works in the agricultural sector, 18% works in the industrial sector. Although the distribution of active population to other sectors is higher than agricultural sector in Gölpazarı when the criteria of 10.000 and 20.000 populations, the physiognomical appearance and the style of urban life are taken in to consideration; Gölpazarı is a model emplacement of an agriculture-service sectors town. The academy and military units founded in the town sustain the agriculture-service feature of the town.

Of late years, the lack of investments on service and industry sectors caused a decrease in the population of the centre of the town and country through immigrations. This prevented the development of the urban functions of the centre of the town and the emplacement was influenced by the cities around primarily Bilecik and Eskişehir, besides İstanbul, İzmit, Bursa and Adapazarı.

The number of industry establishments based on agriculture in this town should be increased in order to contribute to settlement, to decrease immigration around, to make profitable use of potential agricultural products, and to increase the present production.

In this study, establishment and history of Gölpazarı, historical  progress of population and specialties, horizontal and vertical have been evaluated and dealt with geographical point of view.

Key words: Function, City, Town, Population, Gölpazarı


Tam metin:

PDF




http://dergipark.ulakbim.gov.tr/ataunidcd/