SİYASİ COĞRAFYA AÇISINDAN İSPANYA/ Spain; from the aspect of political geography

Kenan Arıbaş, Hasan Kara
3.438 583

Öz


İspanya güneybatı Avrupa'da stratejik bir noktada, Akdeniz ve Atlantik'te kıyısı olan iki ülkeden biridir. Cebelitarık boğazının ülkenin güneyinde olması, stratejik önemini artırmaktadır. Ülkenin Jeotarihi, hem Osmanlı Devleti hem de Dünya açısından belirleyici role sahiptir. İspanya, Amerika'nın keşfi ile dünya tarihini değiştirmiştir. Bu keşifle birlikte yeni ticari yolların açılmasında, Osmanlı Devletinin gerilemesinde, I. Viyana mağlubiyeti ve İnebahtı deniz savaşının kaybedilmesinde hatta kapitülasyonların var olmasında İspanya'nın rolü büyüktür. Orta ve Güney Amerika'da Latin Amerika devletlerini kuran İspanya'nın, sömürgecilik, kapitalizm, merkantilizm ve köle ticaretinin başlatılmasındaki ilksel rolü de dikkat çekicidir. Maya, İnka ve Aztek medeniyetlerinin yok edilmesini sağlaması da insanlık değerleri açısından bir trajedidir. Ülke içinde aristokratlar, kilise, burjuva, işçi ve köylü sınıfı arasındaki çekişmeye sürekli dâhil olan ordu, çalkantılı bir tarihin yaşatılmasına neden olmuştur. Fransızların İspanya'yı istila etmesinin ardından Latin Amerika sömürgelerinin elinden çıkması sömürge gelirlerinden yoksun kalınmasını sağlarken, ABD ile 1898'de yaşanan ilk küresel savaşla, Küba, Porto Rico ve Filipinlerin kaybedilmesi ülke tarihi açısından belirleyici olmuş ve çöküşe itmiştir. Uzun süre Franco rejimi ile dış dünyadan kopan İspanya, 1986 yılında Avrupa Birliğine dâhil olarak, ekonomik açıdan gelişmeye başlamıştır. Ayrılıkçı; Bask, Katalonya ve Galiçya ile başı dertte olan İspanya'nın son yıllarda Türkiye ile önderliğini yaptıkları Medeniyetler ittifakı çalışması, uluslararası düzen içinde yeni bir çalışma olarak dikkatle takip edilmektedir.

 

Anahtar Kelimler, Siyasi Coğrafya, Sömürgecilik, Jeopolitik, Ayrılıkçı Terör

ABSTRACT

Spain located in a very strategic point at southwest Europe is one of two countries having a coast on Mediterranean Sea and Pacific Ocean.  Being of Gibraltar on the south coast of the country increased its strategic position. The geo-history of Spain has significant role not only for Ottoman Empire but also for the world. Spain changed the world's history by discovering America. Spain has important effects on new commercial routes, decadence of Ottoman Empire, 1st Vienna defeat, the lost of Inebahti Sea Battle, and even giving capitulations. The pioneer role of Spain that founded Central and South America countries for initiating colonialism, capitalism, mercantilism, and slave trade is striking. It is a tragedy in terms of human values that Spain eradicated Maya, Inca, and Aztec civilizations. The military of Spain which interfered with conflicts among church, aristocracy, bourgeois, labor and villager classes caused a turbulent history in the country. The first global war which occurred in 1898 against USA and caused the lost of Cuba, Porto Rico, and Philippines was significant in terms of the country's history and that pushed the country to decadence. Spain that broke its connections with outer world at the Franco regime era became an EU member in 1986 and started it economic development. Being in trouble with separatists of Bask, Catalan, and Galicia, Spain is being observed in recent years since it is leading the Civilization Alliance with Turkey in the international area.

Key Words: Political Geography, Colonialism, Geopolitics, Separatist Terror.


Tam metin:

PDF




http://dergipark.ulakbim.gov.tr/ataunidcd/