2-3 MART 2005 TURHAL SEL AFETİ VE SONUÇLARI / The Flood Disaster in Turhal on 2-3 March 2005 and its Results

H.İbrahim Zeybek
2.332 530

Öz


Orta Karadeniz Bölümü'nde, hidrografik anlamda Yeşilırmak Havzası sınırları içerisinde yer alan Turhal ilçe merkezi zaman zaman sel afetine maruz kalmaktadır. Yörede, genel olarak kısa sürede bol su bırakan konvektif yağışlar ve bunlara eşlik eden hızlı kar erimeleri, uygun jeomorfolojik özellikler ve zayıf bitki örtüsü gibi faktörlerle bağlantılı olarak gelişen seller etkili olmaktadır. Nitekim, 2-3 Mart 2005 tarihinde de yörede bir sel afeti yaşanmıştır.

Sel afeti sonucu bir kişi hayatını kaybetmiş, ulaşımda aksamalar yaşanmış, konutlar ve eklentileri ile Turhal Belediyesi'ne ait çeşitli yapılar (mezbaha, beton santrali, içme suyu tesisleri...) hasar görmüş, büyük ve küçükbaş hayvanlar telef olmuş, tarım alanları sular altında kalmış, otomobil ve diğer araçlar zarar görmüştür. Sel olayı sonucu, yüz binlerce YTL'lik maddi hasar ortaya çıkmıştır. Nitekim, 2-3 Mart 2005 tarihinde gerçekleşen afetin yol açtığı kayıt altına alınabilmiş maddi zarar 125.819,80 YTL'dir.

Bu çalışmada 2-3 Mart 2005 tarihli selin nedenleri, oluşumu ve sonuçlarının coğrafi bakış içerisinde değerlendirilmesi amaç edinilmiş, sele karşı hassas olan yörede gelecekte yaşanabilecek afetlere karşı alınabilecek önlemlerin tartışmaya açılması hedeflenmiştir.

Çalışma hazırlanırken, 2-3 Mart 2005 tarihinde meydana gelen selin oluşumunu kolaylaştıran sahanın topoğrafik, hidrografik ve bitki örtüsü özellikleri ile ilgili arazi araştırmaları yapılmıştır. Ayrıca, Turhal Meteoroloji İstasyonu'na ait iklim verilerinden, akarsularla ilgili mevcut akım değerlerinden, ilgili kamu kurumlarınca hazırlanan sel zararlarına ait raporlardan yararlanılmıştır.

İnceleme alanında sellerin yol açtığı zararları azaltmak için afetler öncesinde, sırasında ve sonrasında yapılacak çalışmaların akılcı bir şekilde plânlanması ve uygulanması gerekir. Tespit edilebildiği kadarıyla, bugüne kadar yaşanan seller, etkileri ve yapılan çalışmaları kapsayan bir veri tabanı oluşturulmalıdır. Böyle bir veri tabanı hem yörenin sele hassasiyeti konusunda bir perspektif ortaya koyacak, hem de planlamaya katkıda bulunacaktır. Taşkınlara yol açabilen akarsu havzalarının orta ve yukarı bölümlerinde görülen ve aşağı çığırda sele neden olabilecek hava olaylarından ilçede anında haberdar olunabilecek bir iletişim ağı oluşturulmalıdır. Sellerin, akarsu havzalarının yukarı bölümlerinde kontrolü daha kolaydır.

Anahtar Kelimeler: 2-3 Mart 2005, Turhal, Sel, Doğal Afet, Akarsu Havzası

Abstract

In the Mid Black Sea Region, being in the Yeşilırmak Basin in hydrographic context the Turhal city center has been subjected to floods in time. In general due to the convective precipitations which leave relatively to much rain in short time and the accompanying snow melt, suitable geomorphologic structure and the bare ground floods are being effective in the region.  Likewise in 2-3 March 2005 the region faced to a flood.

Because of the flood one person was dead, disruptions on transportation occurred, the settlements and their attachments and various constructions of the Turhal Municipality (slaughterhouse, cement station, drinking water supplements) suffered from damage, cattle and sheep died, agricultural areas were covered by floods, the cars and other equipments were destroyed by the flood. Hundred thousands of YTL damages have occurred. 2-3 March 2005 hazard had caused 125.819,80 YTL recorded damage.

The aim of this research is to determine the reasons and occurrence of 2-3 March 2005 flood and to discus the precautions that should be applied for the flood sensitive areas in the region.

During the preparation of the study, some field researches were performed on the topographic, hydrographic and the vegetation features of the land which facilitate the occurrence of the flood. The climatic data was gathered from Turhal Meteorology station and the flow rate data of the rivers were gathered from the flood hazard reports prepared by government associations.   

In order to reduce the damages of the floods, action plans must be wisely prepared for pre-flood, flood and after flood period and precisely performed. A database system must be established including all data till now on floods, their effects and the efforts against floods as much as possible. This kind of database will both help to determine the vulnerability of the area against flood and for further planning. An early warning system must be established to inform the down basin settlers of the river about the weather conditions at the middle and upper basin of the river basin which can cause floods. The control of the floods is easier at the upper basins of the rivers. 

Keywords: 2-3 March 2005, Turhal, Flood, Natural Hazard, River Basin


Tam metin:

PDF




http://dergipark.ulakbim.gov.tr/ataunidcd/