TURHAL OVASI ve YAKIN ÇEVRESİNDE TOPRAK EROZYONU / Soil Erosion in Turhal Plain and Its Close Surroundings.

Halil İbrahim ZEYBEK
2.217 650

Öz


 

Özet Turhal Ovası ve yakın çevresinden oluşan çalışma alanı, Orta Karadeniz Bölümü’nün iç kısmında yer almaktadır. Ova kuzey, doğu ve batı yönden dağlarla, güneyden ise bir Ayranpınar Platosu’nun yamaçları ile çevrili bulunmaktadır. Turhal Ovası deniz seviyesinden yaklaşık 550 m yükseltiye sahip olup, çevre dağlık alanlarda yükseltiler 1250 m yi aşmaktadır. Sahanın sınırları bu dağlar ve platoluk alan üzerindeki doruk noktaları esas alınarak belirlenmiştir. Derecesi farklı olmakla beraber, özellikle dağların ovaya bakan yamaçlarında şiddetli erozyon dikkati çekmektedir.

Çalışma alanında toprak erozyonuna neden olan asıl aşındırıcı güç sudur. Bu nedenle çalışmada suya bağlı erozyonun nedenleri üzerinde durulmuştur. Bitki örtüsünün tahribi, yanlış arazi kullanımı, özellikle eğim değerlerinin yüksek olması, jeolojik ve jeomorfolojik etkenler, yağış özellikleri ile erozyonun şiddeti arasında sıkı bir ilişkinin varlığı dikkati çekmektedir.

Çalışma sahası yaklaşık 217 km²’lik bir alanı kaplamaktadır. Saha ile ilgili bir erozyon sınıfları haritası çıkarılmıştır. Haritaya göre araştırma sahasının % 15.39’unda şiddetli erozyon etkili bulunmaktadır. Yarıntı erozyonunun görüldüğü alanlar dahil çok şiddetli erozyon sahası ise toplam yüzölçümün yaklaşık % 40’ını meydana getirmektedir. Sonuçta, erozyon başta tarım alanları olmak üzere, meralarda ve tüm korunmasız eğimli sahalarda önemli toprak kayıplarına yol açmaktadır. Bu yüzden özellikle arazi kullanımının yeniden plânlanması gerekmektedir. Çalışmada ayrıca erozyonla ilgili, arazinin halihazırdaki ve erozyonu azaltacak tarzda kullanımı için önerilen haritalar çıkarılarak karşılaştırmalar yapılmıştır. 

 

Abstract

The research area, Turhal Plain and its surroundings, is situated in inner part of Mid Blacksea Region. The North, East and West of the plain is surrounded by mountains and the south is surrounded by slopes of Ayranpınar Plateau. The height of Turhal Plain is about 550 m above the sea level. The height of the mountains around the plain is over than 1250 m. The borders of the research area is determined due to the mountains around and peaks on the plateau. Intensive erosion is seen especially on the slopes that faced to the plain.

The water is the main reason which causes soil erosion in the research area. Therefore, the main focus of this research is erosion that caused by water. There is a close relation between intensity of the erosion and devastation of vegetation, misuse of land, geological and geomorphological factors, characteristics of precipitation and and high inclination values.

The research area is about 217 square kilometers. A erosion classification map is prepared for the research area. According to the erosion classification map intensive erosion is seen in 15.39 % of the research area. Highly intensive erosion area including gully erosion in the areas cover about 40 % of the research area. Erosion causes great soil loss in pastures, unprotected slopes and especially agricultural field. Hence, land use of the research area should be replanned. Additionally, two maps of the research area are prepared. The first one shows recent land use of the research area and the second map shows the precautions which may reduce the erosion in the research area. 

 


Tam metin:

PDF




http://dergipark.ulakbim.gov.tr/ataunidcd/