Yumurta Tavuğu Rasyonlarına Değişik Düzeylerde Bakır Sülfat İlavesinin Karaciğer, But ve Göğüs Dokularının Mineral İçerikleriÜzerine Etkisi/ Effects of Different Levels of Dietary Cupper Sulfate Supplementation on Mineral Contents in Liver, Breast and Th

Adem Kaya, Hatice Kaya, Şaban Çelebi, Muhlis Macit, Necati Utlu
800 316

Öz


 

Özet: Yumurta tavuğu karma yemlerine değişik düzeylerde (0, 200, 250 ve 300 mg/kg yem) bakır ilavesinin, karaciğer, but ve göğüs dokularındaki bazı minerallerin (Cu, Zn, Fe, Mg, Ca ve P) düzeyleri üzerine etkisini incelemek amacıyla yürütülen çalışmada, 38 haftalık yaşta 96 adet Lohman beyaz ticari yumurta tavuğu, her biri altı alt grup ve her alt grupta dört hayvan bulunacak şekilde dört gruba ayrılmıştır. Birinci grup %16.5 ham protein ve 2670 k.kal/kg ME içeren bazal yemle (Kontrol), diğer gruplar ise bazal yeme sırasıyla 200 (B-1), 250 (B-2) ve 300 mg/kg yem bakır (B-3) ilave edilerek oluşturulan rasyonlarla 12 hafta süreyle beslenmişlerdir.

Rasyona bakır ilavesinin tüm dokularda (karaciğer, but ve göğüs), kalsiyum düzeyini etkilemediği, ancak diğer minerallerin (Cu, Zn, Fe, Mg ve P) düzeylerini çok önemli derecede (P<0.001) değiştirdiği tespit edilmiştir. Rasyona ilave edilen bakır düzeyine paralel olarak, incelenen tüm dokulardaki bakır ve fosfor düzeylerinin çok önemli derecede yükseldiği, çinko düzeylerinin ise azaldığı saptanmıştır. Karma yeme bakır ilavesi, karaciğer demir seviyesini azaltırken (P<0.001), but ve göğüs dokularındaki demir düzeylerini çok önemli derecede yükseltmiştir (P<0.001). Karaciğer ve göğüs magnezyum içerikleri bakımından gruplar arasındaki farklılıklar önemli bulunurken, rasyona bakır ilavesinin, but magnezyum miktarını değiştirmediği tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, yumurta tavuğu rasyonlarına bakır ilavesi, özellikle bakır, demir ve çinkonun ana depo yeri olan karaciğerde, bakır düzeyini yükseltip, çinko ve demir düzeylerini düşürmüştür. Bu durum ise söz konusu bu mineraller arasında negatif bir ilişkinin bulunduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Yumurta tavuğu, bakır, karaciğer, göğüs, but

Abstract: This study was conducted to determine the effects of different levels (0, 200, 250 and 300 mgCu/kg) of dietary cupper supplementation on some minerals (Cu, Zn, Fe, Mg, Ca and P) found in liver, breast and thigh tissues of laying hens. For this aim, 38-week old total 96 Lohman laying hens as 6 replicate cages each containing 4 hens, were allocated randomly to one of four dietary treatments. Treatment groups were fed diets containing (16.5% crude protein, 2670 kcal/kg ME) a standard commercial layer diet (Control), basal diet plus 200  (B-1), 250 (B-2) and 300 mgCu/kg (B-3) for 12 weeks. 

Dietary cupper supplementation did not affect calcium levels but altered levels of investigated other minerals (Cu, Zn, Fe, Mg and P) in all tissues (liver, breast and thigh)  (P<0.001).  The addition of increasing levels of cupper into diets  increased cupper and phosphor contents (P<0.001), however decreased zinc levels significantly (P<0.001) in all inspected tissues. The addition of cupper into diets increased very significantly iron levels in thigh and breast tissues while reducing iron level in liver (P <0.001). The differences between groups in terms of magnesium contents in the liver and thigh tissues were found significantly (P<0.001), and dietary cupper supplementation did not change magnesium level in thigh meat.

As a result, the addition of cupper into rations for laying hens increased cupper content and reduced levels of zinc and iron in liver, the main storage site cupper, iron and zinc. This situation shows that there is such a negative relationship between these minerals.

 Key words: Laying hens, cupper, liver, breast, thigh


Anahtar kelimeler


Yumurta tavuğu, bakır, karaciğer, göğüs, but

Tam metin:

PDF

Referanslar


Ağaoğlu, Z.T. 1991. Ülkemiz hayvancılığında bazı iz elementler ve önemleri. Vet. Hekimler Derg. 57Aksoy, A., Macit, M., Karaoğlu, M. 2000. Hayvan Besleme. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları No: 220, Erzurum, 588 s.

Can, R., Çimtay, İ., Eröksüz, Y. 1999. Elazığ yöresinde bir buzağıda doğal çinko yetersizliği olgusu. Tr. J. of Veterinary and Animal Sci. 23, 225-228.

Chase, C.R., Beede, D.K., Van Horn, H.H., Shearer, J.K., Wilcox, C.J., Donavan, G.A. 2000. Responses of lactating dairy cows to copper sources suplementation rate and d,etary antagonist (iron). J. Dairy Sci., 83, 1845-1852.

Ergün, A. ve Tuncer, ġ.D. 2001. Hayvan besleme ve beslenme hastalıkları Ankara, 455 s.

Gaetke, L.M. ve Chow, C.K. 2003. Copper toxicity oxidative stres and antioxidant nutrients, Toxicology, 189 (1-2), 147-163.

Göksoy, ġ.K. 2003. Çiftlik hayvanlarında beslenme hastalıkları. TDV yayın matbaacılık işletmesi, Ankara, 299 s.

Güçlü, K.B., Kara, K., Beyaz, L., Uyanık, F., Eren, M., Atasever, A. 2008. Influence of dietary copper proteinate on performance, sellected biochemical parameters, lipid peroxidation, liver and egg copper content in laying hens. Biol. Trace Elem. Res., 125, 60-69.

İpek, H., Yertürk, M., Avcı, M. 2003. Yumurtlama dönemindeki bıldırcın karma yemlerine farklı oranlarda çinko ve bakır ilavesinin yumurta verim özellikleri ile bazı kan parametreleri üzerine etkisi. YYÜ. Vet. Fak. Derg. 14 (1), 65-68.

Kahraman, Ö. ve Açıkgöz, Z. 2007. Kümes hayvanlarının beslenmesi. Hasad Yayıncılık Ltd. ġan Ofset, İstanbul.

Kaya, H. 2008. Farklı Seviyelerdeki Sarımsak Tozu (Allium Sativum) ve Bakırın Yumurtacı Tavuklarda Performans, Yumurta Kalitesi ve Yumurta Sarısı Kolesterol İçeriği Üzerine Etkileri. Atatürk Üniv. Fen Bilimleri Enst. Doktora tezi, Erzurum.

Mabe, L., Rapp, C., Bain, M.M., Nys, N. 2003. Supplementation of a corn-soybean meal diet with manganese, cupper and zinc from organic and inorganicsources improves eggshell quality in aged laying hens. Poult. Sci. 82: 1903-1913.

Mussalo-Rauhamaa, H., Lakomaa, E.L., Kianto, U., Letho, J. 1986. Element concentrations in serum, erythrocytes, hair and urine of alopecia patients. Acta Derm, Venerol 66(2), 103-109.

Özçelik, R., Dursun, ġ., Kahraman, Z., Kocabağlı, N., Alp, M. 2001. Broyler yemine toksik düzeyde katılan bakır sülfatın performans ve bazı doku bakır konsantrasyonlarına etkisi. http://veteriner.istanbul.edu.tr/vetfakdergi/yayinlar/2001-1/Makale-24.pdf (15Mart 2011). Öztürk, M. 2008. Yumurta tavuğu rasyonlarına bakır ve/veya keten tohumu katkısının bazı verim özellikleri ve yumurta sarısı kolesterol düzeyine etkileri. Adnan Menderes Üniv. Sağlık Bil. Enst. Hayvan Besl. Bes. Hastalıkları A.B.D. Yüsek Lisans Tezi, Aydın.

Sağlayan, A., Güney C., Koparır, M. 2003. Elazığ yöresinde koyunlarda görülen Piyeten’in etyolojisinde çinko ve bakırın rolü. Veteriner Cerrahi Dergisi, 9(1,2), 11-16.

Skrivan, M. Skrivanov, V., Marounek, M. 2006. Effect of various copper supplements to feed of laying hens on Cu content in eggs, liver, excreta, soil, and herbage. Arch. Environ. Contam. Toxicol., 50, 280–283.

Skrivan, M. Skrivanova, V., Marounek, M. 2005. Effect of dietary zinc, iron and copper in layer feed on distribution of these elements in eggs, liver, excreta, soil and herbage. Poult. Sci., 84, 1570–1575.

Southern, L.L. ve Baker, D.H. 1983. Zinc toxicity, zinc deficiency and zinc-cupper interrelationship in Eimeria acervulina-infected chicks. J. Nutr., 113, 688-696.

Spears, J.W. 2003. Trace mineral bioavailability in ruminants. J. Nutr. 133: 1506-1509.

SPSS, 1996. SPSS for windows release 10.0, SPSS Inc. Chicago.

Stevenson, M.H., Jackson, N. 1980. Effect of level of dietary Copper sulphate and period of feding on the laying, domestic fowl, with special reference to tissue mineral content. Br. J. Nutr., 48, 205-2

Toplan, S., Dariyerli, N., Özçelik, D., Akyolcu, M.C. 2008. Sıçanlarda deneysel bakır uygulamasının oksidan ve anti oksidan sistemler üzerine etkileri. Cerrahpaşa J. of Medicine 34, 185-187. Van Campen, D.R. ve Scaife, P.U. 1967. Zinc interference with cupper absorption in rats. J. Nutr. 91, 473-4

Ward, T.L., Watkins, K.L., Southern, L.L. 1994. Intreactive effect of dietary cupper and water cupper level on growth, water intake, and plasma and liver cupper concentrations of poult. Poult Sci. 73(8), 1306-1311.

Yıldız, G., Küçükersan, K., Küçükersan, S. 1995. Yapağı yeme ve yapağı dökme semptomları gösteren Akkaraman koyunlarında kan serumu ve yapağıda meydana gelen mineral madde miktarı değişimi. Ankara Üniv. Vet. Fak. Derg., 42, 251-256.

Yüksek, N. ve Ağaoğlu, Z.T. 2005. Van Kedilerinde bazı iz element (Zn, Cu) düzeyleri ile tüy Dökülmesi arasında ilişkiler. YYÜ Sağlık Bilimleri Enst. Derg., 8 (1,2), 70-78.

Zacharias, B., Ott, H., Drochner, W. 2003. The influence of dietary microbial phytase and copper on copper status in growing pigs. Anim. Feed Sci. Technol., 106, 139-148.